Tâm lý họcTâm lý học Carl JungXã hội

BÀI 2/2: CARL JUNG VÀ CÁCH KHẮC PHỤC RỐI LOẠN LO ÂU

 

“Một sự do dự bất diệt của kẻ loạn thần kinh được giải thích bởi mong muốn đứng sang một bên để không phải tham gia vào những cuộc đấu tranh nguy hiểm cho sự tồn tại. Nhưng bất cứ ai từ chối trải nghiệm cuộc sống đều phải kìm hãm ham muốn sống của mình – nói cách khác, anh ta phải tự sát một phần” – Carl Jung, Symbols of Transformation

Trong bài trước, chúng ta đã thảo luận về sự tồn tại của chứng rối loạn lo âu (anxiety) và các dạng chịu đựng thần kinh khác, có thể dạy chúng ta về cách sống. Nguyên nhân của chứng loạn thần kinh, theo Jung, luôn luôn được tìm thấy ở hiện tại, trong một lối sống mâu thuẫn. Sự bùng phát của các chức năng loạn thần kinh báo hiệu rằng lối sống hiện tại của chúng ta không phù hợp với hạnh phúc. Jung viết:

“Sự bùng nổ của chứng rối loạn thần kinh không chỉ là vấn đề may rủi. Như một quy luật, nó là quan trọng nhất. Nó thường là thời điểm mà một sự điều chỉnh tâm lý mới, một sự thích nghi mới, được yêu cầu” – Carl Jung, Freud and Psychoanalysis

Con đường phục hồi, theo Jung, không đòi hỏi phải sống lại những ký ức thời thơ ấu hoặc giải quyết những xung đột gia đình cũ. Vì trừ khi chúng ta là nạn nhân của một loại chấn thương sâu đậm nào đó chưa được xử lý, những ký ức thời thơ ấu sẽ không giải thoát chúng ta khỏi sự chịu đựng trong hiện tại. Điều cần thiết là một thái độ mới – một thái độ đòi hỏi “sự cống hiến hết lòng” với cuộc sống, (Carl Jung, Symbols of Transformation) và điều đó thôi thúc mạnh mẽ sự phát triển tính cách của chính chúng ta… Một nhiệm vụ cấp bách (Carl Jung, Freud and Psychoanalysis) Chúng ta đừng đứng bên lề của cuộc sống và phải thiết lập một hướng thống nhất cho sự tồn tại mà trong đó chúng ta, chứ không phải người khác, là người có thẩm quyền tối thượng.

“Tất cả năng lượng gắn liền với các mối quan hệ gia đình phải được rút từ vòng tròn hẹp hơn sang vòng tròn lớn hơn, bởi vì sức khỏe tâm lý của cá nhân trưởng thành, nhân vật ở thời thơ ấu chỉ là một hạt quay tròn trong một hệ thống quay vòng, đòi hỏi chính anh ta phải trở thành trung tâm của một hệ thống mới” – Carl Jung, Symbols of Transformation

Bước đầu tiên của quá trình phục hồi, đơn giản về lý thuyết, nhưng khó khăn trong thực tế. Chúng ta cần một bức tranh rõ ràng hơn về con người mình và nơi chúng ta đang hướng tới. Chúng ta không làm sai lệch thực tế nữa. Thay vì chạy trốn khỏi những khó khăn và phủ nhận sai sót, hoặc đổ lỗi cho cuộc sống của chúng ta trong những ngoại cảnh không thể kiểm soát, sự tự-chấp-nhận phải trở thành quy tắc. (Đây cũng là một trong những nguyên tắc chính của chủ nghĩa Khắc Kỷ – Stoicism: Phân biệt rạch ròi giữa những gì ta kiểm soát được ra khỏi những thứ ngoại cảnh, ngưng đổ lỗi và dám chịu trách nhiệm)

“Chứng loạn thần kinh không phải là sự ô nhục. Nó không phải là một căn bệnh gây tử vong, nhưng nó ngày càng trở nên tồi tệ đến mức người ta quyết tâm bỏ qua nó.” – Carl Jung, Civilization in Transition

Trong khi nhiều người lo sợ về những gì họ nhìn thấy nếu họ có cái nhìn trung thực về bản thân, thì thực tế, sự tự-chấp-nhận đang được phóng thích. Chúng ta không cần tiêu tốn quá nhiều năng lượng để từ chối những sai sót của mình và che giấu chúng khỏi bản thân và những người khác. Thay vào đó, năng lượng này có thể được sử dụng cho mục đích đúng đắn của nó, là đóng góp cho sự phát triển cá nhân và thúc đẩy sự phục hồi. Jung gợi ý một cách để có được bức tranh rõ hơn về bản thân mình: nhờ người mà ta tin tưởng đánh giá trung thực về tính cách của chúng ta.

“Một trong những yếu tố có hiệu quả trị liệu quan trọng nhất, là phải chịu sự phán xét khách quan của người khác.” – Carl Jung, The Theory of Psychoanalysis

Ngoài việc trở nên ý thức hơn và chấp nhận về tình hình hiện tại, chúng ta cần nhận ra nơi mình đang hướng tới nếu vẫn còn chứng loạn thần kinh chức năng. Đối với những người thường mắc chứng rối loạn lo âu, đặc biệt là trong giai đoạn đầu của bệnh, hãy tin rằng nếu họ có thể tránh được những điều gây ra các triệu chứng của họ, thì cuộc sống sẽ tương đối thoải mái. Quản lý triệu chứng (không phải phục hồi), trở thành mục tiêu chính của họ. Nhưng con đường này thường dẫn đến địa ngục do chính họ tạo ra. Vì khi tránh các tình huống, hoạt động và nhiệm vụ cuộc sống vốn kích thích các triệu chứng mà chỉ gây ra bất tiện nho nhỏ ban đầu, theo thời gian, việc tránh né sẽ làm cuộc sống bị hạn chế theo những cách tồi tệ nhất. Vì lý do này, Jung tin rằng điều quan trọng đối với người bị loạn thần kinh là nhận ra rằng trong khi việc phục hồi chắc chắn không dễ dàng, về lâu dài, ít khó khăn hơn nhiều so với việc cứ bị rối loạn thần kinh hoài. Jung đã viết:

“Trốn chạy khỏi cuộc sống không miễn cho chúng ta khỏi quy luật tuổi tác và cái chết. Kẻ loạn thần kinh cố gắng luồn lách ra khỏi sự cần thiết của việc sinh tồn chẳng chiến thắng được gì, lại phải tự gánh chịu sự già nua và chết chóc, điều này thật tàn khốc vì sự trống rỗng và vô nghĩa của cuộc đời anh” – Carl Jung, Symbols of Transformation

Jung so sánh nhiệm vụ phục hồi với việc leo lên một ngọn núi dốc, trong khi ông đề nghị những người vốn chưa bao giờ nỗ lực làm điều này, những ai ngồi ở thung lũng dễ chịu bên dưới không nhận ra rằng một con bò đực đang lao thẳng về phía họ. Để không bị sự tuyệt vọng lấn át khi không còn lối thoát dễ dàng nào, nên nhớ rằng chứng loạn thần kinh cho chúng ta cơ hội khám phá một con đường đến cuộc sống hoàn hảo hơn nhiều so với lề lối chúng ta đang đi. Trong thực tế, phục hồi từ chứng loạn thần kinh chức năng có thể dẫn một người đến đỉnh cao mới của sức khỏe tâm lý và mức độ kiên cường, vốn không được tìm thấy ở những người chưa bao giờ chịu đựng những đau khổ như vậy. Nói cách khác, chứng loạn thần kinh chỉ là một lời nguyền nếu chúng ta mãi mãi bị cuốn vào nó, nhưng sẽ là một phước lành nếu chúng ta có thể tìm ra lối thoát.

Nhưng việc thay đổi thái độ, gây ra bởi sự chấp nhận bản thân và thừa nhận nơi chúng ta đang hướng tới nếu chúng ta vẫn bị loạn thần kinh, chỉ là bước chuẩn bị trên con đường phục hồi. Giải pháp thực sự nằm ở hành động. Chúng ta đừng là những người quan sát cuộc sống nữa mà hãy “mạo hiểm lao vào thế giới kỳ lạ với tất cả những khả năng không lường trước được” (Carl Jung, Symbols of Transformation). Ở giai đoạn này, những người bị loạn thần kinh có xu hướng muốn biết chính xác những nhiệm vụ họ cần phải hoàn thành và con đường nào trong cuộc sống mà họ nên đi theo, nhưng họ phải thận trọng. Ông viết:

“Chúng ta không phán xét phương hướng cuộc đời của bệnh nhân trong tương lai. Chúng ta không nên tưởng tượng rằng mình biết rõ hơn về bản chất của anh ta, trừ khi chúng ta muốn chứng minh rằng mình là người thầy giáo tồi tệ nhất. Tốt hơn là từ bỏ mọi nỗ lực để đưa ra phương hướng cho anh ta, và chỉ đơn giản là đưa ra kết quả của sự phân tích , để bệnh nhân nhìn thấy rõ ràng và có thể đưa ra kết luận phù hợp. Bất cứ điều gì anh ta không tự thân đạt được, anh ta sẽ không tin nó về lâu dài, và những gì anh ta tiếp nhận từ người có thẩm quyền (bác sĩ) chỉ khiến anh ta trở nên trẻ con. Anh ta nên tự tay quản lý cuộc sống của mình.” – Carl Jung, Some Crucial Points in Psychoanalysis

Như đã nói, Jung đưa ra một số lời khuyên chung để giúp chúng ta tránh những con đường cụt. Đầu tiên, ông cảnh báo rằng những ai bị loạn thần kinh nên thận trọng về sự tuân thủ (conformity). Một số người vì nhạy cảm cấp tính với những bất cập của lối sống thống trị trong xã hội và do đó, khi họ cố gắng tuân thủ, họ bị mắc kẹt trong đau khổ.

“Có nhiều người bị loạn thần kinh, mà sự đoan trang đứng đắn bên trong họ ngăn cản họ theo các chuẩn “đạo đức” ngày nay và những người không thể tự thích nghi khi các quy tắc đạo đức có những lỗ hổng, mà thời đại chúng ta phải lấp đầy.” – Carl Jung, Some Crucial Points in Psychoanalysis

Theo Jung, những cá nhân này không bị bệnh vì họ không có khả năng sống như mọi người khác, họ bị bệnh “vì họ chưa tìm thấy hình thức mới cho khát vọng tốt nhất của họ”. (Carl Jung) Thay vì đi theo con đường mòn phù hợp với những người như vậy “được sinh ra và được an bài số mệnh thay vì là người mang các lý tưởng văn hóa mới. Họ bị loạn thần kinh miễn là họ cúi đầu trước uy quyền và từ chối quyền tự do mà họ được định sẵn.” – Carl Jung, Some Crucial Points in Psychoanalysis

Nhưng không phải tất cả những người bị loạn thần kinh đều rơi vào lớp những người “mang những lý tưởng văn hóa mới”. Nhiều người chỉ đơn giả không sẵn lòng đối mặt với những nhiệm vụ của cuộc sống mà tất cả chúng ta với bản chất chung của con người, đang hướng về – có thể là nhu cầu truyền gen, để khai thác đời sống xã hội , để tham gia vào một số hình thức của công việc năng xuất, và cuối cùng để đối mặt với cái chết.

“Người trẻ tuổi bị loạn thần kinh co rút lại trong nỗi kinh hoàng từ sự mở rộng nhiệm vụ của cuộc sống, một nhiệm vụ cũ từ những gì quý giá đang bị suy giảm mà anh ta đã đạt được trước đó” – Carl Jung, Some Crucial Points in Psychoanalysis

Trong những trường hợp này, câu hỏi về sự phục tùng hay không phục tùng không được áp dụng, phục hồi chỉ đơn giản là vấn đề đối mặt với các nhiệm vụ cuộc sống mà chúng ta đã tránh quá lâu, hoặc như Jung đưa ra:

“Trước đây, vì căn bệnh mà bệnh nhân đã né tránh một phần hoặc toàn bộ cuộc sống bên ngoài. Do đó, họ đã bỏ bê nhiều nhiệm vụ của mình, liên quan đến thành tích xã hội hoặc các nhiệm vụ thuần túy của con người. Anh ta phải hoàn thành những nhiệm vụ này nếu muốn trở lại trạng thái khỏe mạnh” – Carl Jung, The Theory of Psychoanalysis

Đối với những người bị chứng rối loạn thần kinh làm hạn chế đáng kể các hoạt động, nhiệm vụ cụ thể được chọn không quá quan trọng. Chúng ta chỉ cần tìm một cái gì đó để nhắm đến, điều này giúp tạo ra sự chuyển đổi từ cõi bên trong của sự nghi ngờ, lo lắng và suy nghĩ xâm nhập sang thế giới bên ngoài của con người, địa điểm và các thứ khác. Một thực hành hữu ích trong vấn đề này đã được đề xuất bởi đồng nghiệp của Jung, Alfred Adler. Chúng ta nên tưởng tượng bản thân không bị rối loạn thần kinh và cũng không sợ sự chế giễu của xã hội. Trong tình huống như vậy chúng ta sẽ chọn làm gì, chúng ta muốn trở thành ai? Chúng ta thậm chí có thể hướng đến những giấc mơ và mộng tưởng (fantasies) của mình để tìm manh mối về hướng mà cuộc sống của chúng ta nên đi, như Jung đã viết:

“Nói chung, sẽ là một sai lầm lớn khi từ chối bất kỳ “giá trị điện ảnh” nào đối với những mộng tưởng (fantasy) bệnh lý rõ ràng của bệnh loạn thần kinh. Thực tế, chúng là sự khởi đầu của sự tâm linh hóa, là những nỗ lực mò mẫm đầu tiên để tìm ra những cách thích nghi mới.” – Carl Jung, The Theory of Psychoanalysis

(Một trích đoạn từ bài 08, sách “Người Bạn Vô Hình”. Sách này nói khá rõ về ý nghĩa thực sự ẩn sau các Fantasy, được đạo diễn bởi Anima/animus. )

“Tuy nhiên, chúng ta giải quyết thế nào đối với những mộng tưởng về người ngoài ? Rõ ràng là toang nếu chúng ta theo đuổi những mộng tưởng đó mà không ý thức về ý nghĩa tiềm ẩn sâu xa của chúng. Và cũng đáng tiếc không kém một khi lương tâm phát triển quá mức đến nỗi gạt phăng những fantasy được tạo ra bởi anima animus vì những mộng tưởng này chứa đựng nhiều năng lượng tâm thức (psychic energies). Vì vậy, chúng ta nên tìm hiểu ý nghĩa của những fantasy hơn là chối bỏ chúng chỉ vì cảm giác “có vẻ” tội lỗi, ma quỷ dẫn đường. Chẳng có gì sai ! fantasy không mời mà đến trong chúng ta cũng cũng vì lý do nhất định. Cách xử lý những mộng tưởng mới quyết định đạo đức của chúng ta.

Có những thông điệp ẩn đằng những suy nghĩ 18+ được hướng đến người ngoài bởi anima hoặc animus. Khi điều này xảy ra, đầu tiên chúng ta phải xem lại mối quan hệ hiện tại. Chẳng hạn, nhiều người đàn ông có passive eros (tính nữ thụ động), nghĩa là họ không chủ động trong việc thiết lập quan hệ gần gũi với phụ nữ, họ có xu hướng xem phụ nữ như mẹ hoặc người chu cấp chứ không phải như bạn đồng hành hoặc người yêu. Do đó, họ vẫn chưa phát triển về khía cạnh cảm xúc và mối quan hệ. Khi điều này xảy ra, anima cố gắng khuấy động bằng cách tạo ra tất cả các loại mộng tưởng trong tâm trí. Như thể anima nhận ra sự thiếu lực, gà đừ của người đàn ông trong tình yêu và quyết quẩy nó lên. Hoặc, nếu ai đó chọn sai người nhưng không dám đối diện thì nhờ những fantasy này mà họ kiểm tra lại mối quan hệ đó một cách trung thực hơn”. Link đến các bài của sách

Khi chúng ta bắt đầu thực hiện việc hướng ngoại đi kèm với sự phục hồi, tập trung năng lượng của chúng ta vào đời thực, thay vì chủ yếu trong đầu, các triệu chứng của chúng ta có khả năng bùng phát. Jung chỉ ra:

“Trong khi đó, loạn thần kinh và những rắc rối liên quan đến nó không bao giờ được theo sau bởi cảm giác dễ chịu khi hoàn thành tốt công việc, thực hiện nhiệm vụ một cách không sợ hãi, sự chịu đựng đến từ công việc hữu ích và từ việc chiến thắng trước những khó khăn thực sự mang đến những giây phút bình yên và sự hài lòng; mang lại cho con người cảm giác vô giá rằng anh ta đã thực sự sống cuộc sống của mình.” – Carl Jung, General Aspects of Psychoanalysis

Tuy nhiên, nhiều người không bao giờ hiểu ý nghĩa của chứng loạn thần kinh, là thúc giục khổ chủ hướng đến một cuộc sống trọn vẹn hơn. Trước khi họ có thể bắt đầu con đường này, trước tiên họ phải chinh phục các triệu chứng trước đã. Nhưng nếu chúng ta đồng ý với phân tích của Jung, rằng các triệu chứng chủ yếu là kết quả của sự lựa chọn của chúng ta khi đứng bên lề cuộc sống, thì cách tiếp cận như vậy có thể sẽ thất bại. Chúng ta phải chấp nhận rằng sự phục hồi chỉ thành công nếu chúng ta sẵn sàng tiến về phía trước dù có sợ hãi hoặc lo lắng. Và về vấn đề này, không có công thức cho sự giải thoát, không có lời khuyên nào sẽ biến người hiền lành thành người dũng cảm, như Jung đã lưu ý một cách khôn ngoan :

“Sự táo bạo chỉ có thể đến từ từ nỗi sợ hãi. Và nếu không chấp nhận rủi ro, ý nghĩa của cuộc sống bằng cách nào đó bị vi phạm, và toàn bộ tương lai bị kết án trong sự cứng nhắc vô vọng” – Carl Jung, Symbols of Transformation
__________________________________________
Cho những ai lười đọc : cách hiệu quả để chữa chứng rối loạn lo âu (anxiety) và loạn thần kinh chức năng (neurosis) là thực hành chủ nghĩa Khắc Kỷ (stoicism). Memento Mori: Nhớ về cái chết và hãy trân quý thời gian còn lại và sống như thể ngày mai là ngày cuối cùng. Nhấc mông lên và làm ngay những việc cần làm, đừng trì hoãn.

 

Nguồn : Người Bạn Vô Hình

MENU TẤT CẢ BÀI VIẾT CỦA TRANG NGƯỜI BẠN VÔ HÌNH:

https://bit.ly/mucluclink ( nên share/save lại)

Xem trọn series về Rối Loạn Lo Âu

BÀI 1/2: CARL JUNG VÀ GIÁ TRỊ CỦA CHỨNG RỐI LOẠN LO ÂU

BÀI 2/2: CARL JUNG VÀ CÁCH KHẮC PHỤC RỐI LOẠN LO ÂU

Related Articles

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button
Close