Tâm lý họcTâm lý học Carl Jung

BÀI 1/2: CARL JUNG VÀ GIÁ TRỊ CỦA CHỨNG RỐI LOẠN LO ÂU

 

“Tôi không hoàn toàn bi quan về chứng loạn thần kinh chức năng (neurosis). Trong nhiều trường hợp, chúng ta phải nói rằng “Cảm ơn trời, anh ta có thể khiến tâm trí mình trở nên loạn thần kinh”. Neurosis thực sự là một nỗ lực tự-chữa-bệnh của hệ thống tâm lý tự-điều-chỉnh để khôi phục sự cân bằng, không khác gì chức năng của những giấc mơ – chỉ mạnh mẽ và quyết liệt hơn” – Carl Jung, The Symbolic Life

Rối loạn lo âu (anxiety), hay những gì đã được phân loại theo truyền thống trước giờ, là các dạng loạn thần kinh chức năng, rất phổ biến trong thế giới hiện đại đến nỗi một số người cho rằng chúng ta đang sống trong thời đại của sự lo lắng. Nhưng điều gì đang khiến rất nhiều người mắc chứng rối loạn lo âu? Nhà tâm lý học Carl Jung đã dành phần lớn sự nghiệp của mình để cố gắng trả lời câu hỏi này. Tuy nhiên, lý thuyết về bệnh thần kinh của Jung phần lớn bị bỏ qua trong thời đại của chúng ta, nơi thuốc men được coi là thứ chữa bách bệnh cho hầu hết tất cả các bệnh tâm thần. Nhưng chúng ta cần chú ý đến lý thuyết của Jung vì không giống như mô hình dược phẩm, tập trung vào giảm triệu chứng, Jung xem bệnh thần kinh là dấu chỉ báo hiệu rằng cần phải thay đổi cách sống. Nếu che giấu các triệu chứng và tiếp tục cuộc sống như bình thường, thì chúng ta sẽ tự làm khổ mình, mất khả năng mổ xẻ các thông tin quan trọng mà chứng loạn thần kinh cung cấp. (Nếu đã đọc qua sách “người bạn vô hình”, các bạn sẽ biết ngay những triệu chứng này là do anima hoặc animus archetype gây ra từ vô thức, nhằm khuấy động và thay đổi cuộc sống của khổ chủ)

“Chúng ta không nên cố gắng thoát khỏi chứng loạn thần kinh, mà hãy trải nghiệm ý nghĩa của nó, những gì nó phải dạy, mục đích của nó là gì” – Carl Jung, Civilization in Transition

Trong loạt bài viết gồm 2 phần này, chúng ta sẽ nhìn tổng quan về lý thuyết của Jung. Trong phần đầu tiên, ta khám phá các rối loạn lo âu có thể chỉ ra những gì về lối sống cá nhân bằng cách kiểm tra những gì Jung xem là nguyên nhân gốc rễ của chúng. Trong phần 2, ta sẽ thảo luận giải pháp của Jung để thoát khỏi nanh vuốt của lũ quỷ để trở về với lối sống hưng thịnh hơn.

Theo Carl Jung, nguyên nhân của chứng loạn thần kinh luôn luôn được tìm thấy trong hiện tại:

“Trong khi xây dựng lý thuyết rằng chứng loạn thần kinh bắt nguồn từ các nguyên nhân trong quá khứ xa xôi, trước hết chúng tôi theo dõi xu hướng của bệnh nhân: đó là nhử chúng tôi càng xa hiện tại càng tốt. Các nguyên nhân nằm ở thời điểm hiện tại và ta có thể loại bỏ chúng” – Carl Jung, Theory of Psychoanalysis

Jung không phủ nhận rằng sự chịu đựng về thần kinh có thể đã bắt đầu từ thời thơ ấu và ông cũng không xem nhẹ ảnh hưởng của quá trình chúng ta được nuôi nấng lên sự phát triển tâm lý. Thay vào đó, ông tập trung vào hiện tại vì ông tin rằng nguyên nhân của các triệu chứng của loạn thần kinh chức năng là một lối sống mâu thuẫn. Xung đột có thể đã bắt nguồn từ thời thơ ấu của chúng ta, nhưng những xung đột đó đã thay đổi và không còn là nguồn gốc của đau khổ hiện tại, hoặc như Jung giải thích:

“Không có gì khác biệt khi đã có những xung đột trong thời thơ ấu, vì những xung đột thuở nhỏ khác với xung đột khi lớn. Những người phải chịu đựng từ khi còn nhỏ bởi chứng loạn thần kinh mạn tính không phải chịu đựng cuộc xung đột tương tự trong hiện tại” – Carl Jung, The Theory of Psychoanalysis

Bản chất của xung đột dẫn đến chứng loạn thần kinh là gì? Trong bài tiểu luận “Ý nghĩa của người cha trong số phận của cá nhân – The Significance of the Father in the Destiny of the Individual”, Jung đưa ra một trích dẫn của Cletehes, nhà triết học Khắc Kỷ (Stoicism) Hy Lạp để giúp làm sáng tỏ bí ẩn này.

“Định Mệnh dẫn dắt những người sẵn sàng nhưng kéo lê lết những ai không có quyết tâm”

Định Mệnh ở đây là ba nữ thần đang thêu dệt trong thần thoại Hy Lạp, những người quay tơ kéo sợi, dệt nên các số phận cá nhân. Jung không tin vào các vị thần hay nữ thần quyết định số phận của chúng ta, nhưng ông tin rằng mỗi người đều có một loạt các nhiệm vụ cuộc sống mà bản thân không thể lựa chọn, và do đó có thể được khái niệm như là số phận của chúng ta (xem thêm các bài về archetype). Những nhiệm vụ này là một sản phẩm của lịch sử tiến hóa, bản chất phàm trần của chúng ta và văn hóa nơi chúng ta sống. Đầu tiên trong số này là mục đích sinh học để truyền gen, sau đó là các mục tiêu khác bao gồm nhu cầu đạt được sự độc lập tâm lý từ cha mẹ, để phát triển đời sống xã hội, đóng góp cho cộng đồng, để tìm mục đích và cuối cùng là đối mặt với cái chết.

Theo Jung, chúng ta được thúc đẩy để hoàn thành các nhiệm vụ này một cách tự nhiên. Bản năng và bản chất của chúng ta là động vật xã hội, nhu cầu thể hiện sự phục tùng (conformity) và cái chết đang đến, tất cả đều thôi thúc chúng ta theo hướng này. Nhưng chúng ta cũng có xu hướng trì trệ và tự phá hoại, như Jung nói:

“Chúng ta rất không thích các nỗ lực có mục đích và thường nghiện việc lười biếng cho đến khi hoàn cảnh thúc đẩy chúng ta hành động.” – Carl Jung, The Theory of Psychoanalysis

Nếu chúng ta có thể chiếm thế thượng phong trên sự lười biếng và thể hiện sự can đảm khi đương đầu với các nhiệm vụ của cuộc sống, thì những nhiệm vụ này đóng vai trò là sự hướng dẫn đánh dấu con đường hướng tới sự phát triển lành mạnh. Số phận đưa chúng ta về phía trước. Nhưng nếu sự lười biếng và sợ hãi chiếm thế thượng phong và chúng ta bỏ bê các nhiệm vụ của cuộc sống, thì chúng sẽ trở thành xiềng xích quanh cổ. Chúng ta trở thành những người “không sẵn lòng”, theo lời của Cleanthes, người bị định mệnh kéo lê lết về phía trước. Kẻ loạn thần kinh chức năng, theo Jung, là người đàn ông hay phụ nữ đi giữa những người “không sẵn lòng”, nói cách khác, một thái độ sai lầm đối với các nhiệm vụ của cuộc sống.

Khi điều trị cho bệnh nhân của mình, Jung nhấn mạnh rằng vấn đề của chứng loạn thần kinh luôn nằm ở thái độ của họ. Thành tựu của các nhiệm vụ có tầm quan trọng thứ yếu. Vì cuộc sống có thể mang đến cho chúng ta những thách thức to lớn khiến chúng ta không thể đạt được một nhiệm vụ nhất định – nhưng không vì vậy mà chúng ta phải chịu đựng về thần kinh. Trong những trường hợp như vậy, việc chấp nhận tình huống và chuyển năng lượng của chúng ta sang một nhiệm vụ khác trong cuộc sống là một phản ứng thích hợp. Nhưng thường thì những chướng ngại vật không có bản chất không thể vượt qua. Thay vào đó, những gì thực sự cản trở chúng ta là sự bất lực về đạo đức: chúng ta hoặc quá lười biếng hoặc thiếu can đảm để đương đầu với thử thách. Bị cản trở theo cách này không phải là duy nhất đối với người bị loạn thần kinh vì tất cả chúng ta đều phải đối mặt với thời gian khó khăn. Nhưng điều độc đáo đối với những kẻ loạn thần kinh là thay vì thừa nhận sự bất tài của mình, họ chọn cách tự lừa dối bản thân và đổ lỗi cho những trở ngại trên con đường của họ. Jung giải thích:

“Những người loạn thần kinh rút lui khỏi nhiệm vụ cuộc sống của mình không phải vì sự bất khả thi thực sự nào, mà vì rào cản nhân tạo do chính anh ta phát minh ra. Từ lúc này, anh ta phải chịu một cuộc xung đột nội bộ. Sự hèn nhát của anh ta chiếm được ưu thế, sau đó là sự bất chấp và lòng tự hào. Trong cả hai trường hợp, năng lượng của anh ta tham gia vào một cuộc nội chiến vô dụng, và người đàn ông không có khả năng dấn thân vào bất cứ sự táo bạo mới nào… Hiệu quả của anh ta bị giảm, anh ta không thích nghi hoàn toàn, anh ta đã trở nên – nói một cách khác- loạn thần kinh” – Carl Jung, The Theory of Psychoanalysis

Trong tình trạng mâu thuẫn như vậy, mong muốn đạt được các nhiệm vụ của cuộc sống và tất cả năng lượng thúc đẩy chúng ta theo hướng này, không chỉ đơn giản biến mất. Thay vào đó, nó tìm kiếm một lối thoát khác. Như Jung giải thích:

“Năng lượng được lưu trữ cho giải pháp của nhiệm vụ chảy ngược vào những lòng sông cũ, các hệ thống lỗi thời của quá khứ, được lấp đầy trở lại” – Carl Jung, Freud and Psychoanalysis

Nói cách khác, nếu chúng ta ngừng tiến về phía trước trong cuộc sống, chúng ta có xu hướng thoái lui về cấp độ chưa trưởng thành, hay cái mà Jung gọi là phương thức thích nghi “trẻ sơ sinh – infantile”. Và sự thụt lùi này trong phản ứng với nghịch cảnh, là yếu tố tạo ra các triệu chứng khác nhau của chứng loạn thần kinh – có thể là sự lo lắng lan tỏa, ám ảnh, hành vi cưỡng chế, trầm cảm, thờ ơ hoặc suy nghĩ ám ảnh và xâm phạm. Dù những triệu chứng như vậy có thể khó chịu, chúng rất quan trọng khi cảnh báo rằng chúng ta đang đi trên con đường nguy hiểm trong cuộc sống. Vì trong khi chúng ta thụt lùi về mặt tâm lý, sự trưởng thành về thể chất không dừng lại, và một cái liếc nhìn trong gương mãi nhắc nhở rằng chúng ta không theo kịp các mùa của cuộc sống và thời gian. Càng tồn tại lâu trong trạng thái mâu thuẫn này, chúng ta càng cảm thấy ít thích nghi và một vòng luẩn quẩn lại diễn ra.

“Việc rút lui khỏi cuộc sống dẫn đến sự hồi quy (thụt lùi), và việc hồi quy nâng cao sự chống cự lại cuộc sống” – Carl Jung, The Theory of Psychoanalysis

Khi bị mắc kẹt trong chứng rối loạn thần kinh, chúng ta có thể tự hỏi tại sao chúng ta bị nguyền rủa như vậy? Điều gì khiến chúng ta phản ứng với những thách thức của cuộc sống theo cách không phù hợp này? Jung không thấy nguyên nhân nào là duy nhất cho sự bất lực này. Thay vào đó mỗi trường hợp là độc nhất. Đối với một số người, có thể là do gen. Một số em bé mới chào đời, Jung quan sát, đã hiển thị “sự nhạy cảm bẩm sinh” khiến chúng có thái độ loạn thần kinh sau này trong cuộc sống. Trong các trường hợp khác, là do quá trình nuôi nấng kém:

“Thực sự có những bậc cha mẹ có bản chất mâu thuẫn khiến họ đối xử với con cái theo cách vô lý đến nỗi bệnh tình của những đứa trẻ dường như không thể tránh khỏi.” – Carl Jung, The Theory of Psychoanalysis

Nhưng đối với hầu hết mọi người, nguyên nhân là do sự kết hợp không thể giải mã được của ảnh hưởng di truyền và môi trường sống.

Dù nguyên nhân là gì, câu hỏi quan trọng là làm thế nào để phá vỡ chu kỳ chịu đựng thần kinh ? Nếu sẵn sàng thừa nhận lối sống mâu thuẫn của mình, chúng ta có thể làm gì để giải quyết nó? Trong bài tiếp theo, chúng ta sẽ khám phá những ý tưởng của Jung liên quan đến câu hỏi này. Chúng ta sẽ thấy toa thuốc của ông ta không liên quan đến việc đào bới các sự kiện trong thời thơ ấu hoặc làm việc thông qua những gì ông gọi là “mớ cảm xúc nhàm chán của gia đình lãng mạn” (Carl Jung, Freud and Psychoanalysis). Thay vào đó, Jung nhấn mạnh rằng cách tốt nhất để chinh phục chứng rối loạn thần kinh là thông qua việc xây dựng một cái gì đó mới mẻ – cụ thể là một thái độ mới với cuộc sống. Chúng ta phải nhìn về phía trước chứ đừng ngoảnh lại.

“Với tất cả sự tôn trọng của tôi đối với lịch sử, đối với tôi, dường như không có cái nhìn sâu sắc về quá khứ và không trải nghiệm lại những hồi tưởng có thể gây bệnh – dù nó mạnh mẽ đến đâu – có hiệu quả trong việc giải phóng con người khỏi sự kìm kẹp của quá khứ cũng như việc xây dựng một thứ gì đó mới mẻ… bất kể hoàn cảnh ban đầu lúc chúng phát sinh là gì, chứng loạn thần kinh được điều hòa và duy trì bởi một thái độ sai lầm luôn luôn tồn tại, và một khi nhận ra, chúng phải được sửa chữa ngay lập tức” – Carl Jung, Freud and Psychoanalysis

Nguồn : Người Bạn Vô Hình

MENU TẤT CẢ BÀI VIẾT CỦA TRANG NGƯỜI BẠN VÔ HÌNH:

https://bit.ly/mucluclink ( nên share/save lại)

 

Xem trọn series về Rối Loạn Lo Âu

BÀI 1/2: CARL JUNG VÀ GIÁ TRỊ CỦA CHỨNG RỐI LOẠN LO ÂU

BÀI 2/2: CARL JUNG VÀ CÁCH KHẮC PHỤC RỐI LOẠN LO ÂU

Related Articles

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button
Close