Tâm lý họcTâm lý học Carl Jung

CARL JUNG VÀ SỰ LIÊN HỢP TÍNH CÁCH BÓNG TỐI

 

“Bằng cách phóng đại, “tốt” không trở nên “tốt hơn” mà sẽ “tệ hơn”, và thứ tà ác nhỏ nhoi trở nên to lớn khi bị coi thường và đè nén. Cái bóng là một phần của bản chất con người, và chỉ vào ban đêm, nó mới ngừng tồn tại” – Carl Jung, Psychology and Religion

Carl Jung nhấn mạnh rằng mục tiêu đúng đắn của con người là sự toàn vẹn chứ không phải hoàn hảo. Con đường dẫn đến một tính cách tuyệt hơn, cách tiếp cận với cuộc sống hiệu quả hơn, nằm ở việc tích hợp những yếu tố tâm lý vốn bị chúng ta kìm nén và phủ nhận từ lâu- những yếu tố tạo nên cái mà Jung gọi là tính cách bóng tối ngụ trong vô thức cá nhân (personal unconscious). Điều gì mà hầu hết mọi người phủ nhận và đè nén vào cái bóng của họ? Tất cả những gì bị xã hội coi là xấu xa hoặc vô đạo đức, tất cả những gì bị gia đình hoặc đồng nghiệp của chúng ta cau mày, tất cả những đặc điểm mà khi được thể hiện đều bị chế giễu, xa lánh hoặc bị trừng phạt. Khi không có quy tắc đạo đức nào hoàn hảo cũng như không có gia đình hay nhóm đồng đẳng nào là lý tưởng, để thích nghi với xã hội, chúng ta không chỉ kìm nén các yếu tố phá hoại tính cách như tính dục không bị kiềm chế, sự tức giận và phần con thú hoang dại, mà còn đè nén luôn những mặt tích cực và các nét đặc trưng thúc đẩy cuộc sống. Có lẽ sự quyết đoán của chúng ta khiến người khác nhíu mày, những nỗ lực sáng tạo sơ khai bị chế giễu, hoặc khả năng cạnh tranh lẫn tham vọng của chúng ta bị những người xung quanh cảm thấy như mối đe dọa. Kết quả của việc đè nén các yếu tố trong tính cách vào lãnh địa bóng tối của vô thức, là chúng ta được thuần hóa, ngoan ngoãn, có thể dự đoán được, dễ gây thiện cảm – nhưng phải trả giá bằng sức sống và sự toàn vẹn tâm lý. Trong bài này, chúng ta sẽ khám phá cách tích hợp tính cách bóng tối và phân tích mối liên hệ giữa cái bóng và sự vĩ đại của bản thân. Edward Whitmont đã viết:

“Cái bóng, khi được nhận ra, sẽ là nguồn gốc của sự đổi mới… Mặc dù có một sự phát triển bản ngã đầy đủ, khi gặp bế tắc và thời gian khó khăn trong cuộc sống, chúng ta phải nhìn vào mặt tối, thứ mà cho-đến-nay ý thức của chúng ta không thể chấp nhận” – Edward Whitmont, Meeting the Shadow

Để bắt đầu, phải kiểm tra làm thế nào mà “mặt tối, cho-đến-nay vẫn không thể chấp nhận được” có thể là chìa khóa giải thoát những tiềm năng của chúng ta. Vì kiến thức thông thường không cảnh báo rằng mặt tối của chúng ta bao gồm sự xấu xa mà chúng ta cần phải vượt qua. Nhưng mối liên hệ giữa sự hợp nhất của cái bóng và sự phát triển một tính cách lớn hơn trở nên rõ ràng khi chúng ta hiểu rõ khẳng định của Jung rằng: sự tích hợp cái bóng vào ý thức sẽ dẫn đến sự-tự-lực (self-reliance)

“…sự tích hợp này [của cái bóng] dẫn đến sự bất tuân và ghê tởm, nhưng cũng kích hoạt sự tự lực, mà nếu không có nó thì quá trình thành toàn tự ngã/ toàn vẹn hóa tính cách là không tưởng” – Carl Jung, Psychology and Religion

Khi nhận thức về cái bóng, đầu tiên là một khái niệm trí tuệ, và sau đó thông qua suy nghĩ và suy tư, chúng ta tìm cách khám phá cái bóng của chính mình, chúng ta đánh thức một cuộc xung đột đạo đức, rằng một phần tính cách của chúng ta trái nghịch với đạo đức đương đại và với những gì gia đình, đồng nghiệp và xã hội đánh giá là tốt và xấu. Trong nỗ lực bảo vệ tính cách, sự công nhận này có thể thúc đẩy chúng ta cùng phe với lập trường của Nietzsche, “vượt ra ngoài thiện và ác”, và kiểm tra những chuẩn đạo đức mà chúng ta đã được xã hội hóa. Khi kiểm tra như vậy, chúng ta có khả năng phát hiện ra nhiều sự giả hình, tự mãn và sợ hãi làm cơ sở cho nhiều quy tắc đạo đức mà chúng ta tuân theo, và hơn nữa, sự chế giễu và lên án đạo đức thường bị thúc đẩy bởi sự ghen tị. Với nhận thức này, có thể chúng ta cần phải cư xử theo những cách ít phù hợp với quy tắc đạo đức thống trị đương đại, những cách bị đạo đức xã hội coi là “ghê tởm”. Không phải chúng ta muốn trở thành một kẻ độc ác như biến thành tội phạm hoặc thực hiện các hành vi ghê tởm đối với đồng loại, mà là “ghê tởm” với ý nghĩa tách rời khỏi những gì chúng ta coi là sai sót về đạo đức, để có thể kết nối lại với những phần nhân cách bị chìm vào bóng tối vô thức từ lâu. Như Erich Neumann, một học sinh của Jung, giải thích:

“Phân tích tâm lý của bất kỳ sự phát triển bình thường nào sẽ cho thấy rõ rằng, nếu anh ta lớn lên, không chỉ là không thể tránh khỏi mà còn cần thiết rằng anh ta nên làm và đồng hóa một số thứ ghê tởm nhất định, và anh ta có thể vượt qua các xung đột liên quan đến quá trình này. Thành tựu của sự độc lập liên quan đến năng lực của bản ngã không chỉ chấp nhận các giá trị của tập thể mà còn đảm bảo đáp ứng các nhu cầu đó của cá nhân chạy ngược lại các giá trị tập thể – và điều này đòi hỏi phải làm điều ác.” – Erich Neumann, Depth Psychology and a New Ethic

Hầu hết mọi người đều kinh hoàng khi nghĩ đến việc ngờ vực, hoặc nghĩ rằng ông Trời cấm họ phá vỡ các quy tắc đạo đức đã được xã hội hóa. Họ tin rằng các phán xét giá trị tốt và xấu áp đặt lên họ bởi trường lớp, cha mẹ, đồng nghiệp và xã hội, đã được khắc vào kết cấu của thực tế. Họ không hiểu rằng một chuẩn đạo đức, giống như xã hội, có thể bị lệch lạc và cần được sửa chữa. Do đó, đối với người đàn ông và phụ nữ bình thường, sự tồn tại của cái bóng gây ra mối đe dọa quá lớn đối với hình ảnh bản thân mong manh của họ, một hình ảnh bản thân được xây dựng qua nhiều năm tháng mà họ nghĩ sẽ làm vừa lòng người khác. Dù một người không đủ can đảm để đối đầu với tính cách bóng tối, nó không biến mất. Thay vào đó, mặt phá hoại của nó sẽ chiếm hữu người đó, giống như thảm kịch của Tiến sĩ Jekyll và ông Hyde. Ở nơi công cộng, hầu hết mọi người đều có lương tâm, đạo đức và ôn hòa. Nhưng đằng sau những cánh cửa đóng kín và trong sự thoải mái với những tiện nghi, đôi khi cái bóng biến họ thành nạn nhân vô thức của những cơn nghiện, những hành động gượng ép kỳ lạ, những cơn giận dữ phi lý và vô số những hành vi tự hủy hoại khác.

“Người đàn ông phải nhận ra rằng anh ta sở hữu một cái bóng, là mặt tối trong tính cách của chính anh ta, nếu anh ta thường xuyên bị nó áp đảo” – Erich Neumann, Depth Psychology and a New Ethic

Carl Jung cũng cảnh báo :

“Nếu không thừa nhận cái bóng (the shadow), bạn tuyên bố một phần tính cách của mình không tồn tại. Sau đó, nó xâm nhập vào lãnh địa của những thứ bị chối bỏ, phình to và chiếm tỷ lệ khổng lồ. Nếu bỏ đi những phẩm chất mà bạn không thích bằng cách từ chối chúng, bạn càng ngày càng không biết mình là ai, bạn càng tuyên bố về mình nhiều hơn và nhiều thứ không tồn tại hơn, và lũ quỷ của bạn sẽ ngày càng béo hơn” – Carl Jung, Dream Analysis: Notes of the Seminar Given in 1928-1930

Việc phủ nhận cái bóng chỉ khiến chúng ta dễ bị chiếm hữu bởi mặt phá hoại của nó, việc tích hợp cái bóng vào ý thức của chúng ta là điều tối quan trọng đối với sức khỏe tinh thần. Để hiểu rõ hơn về cách thực hiện điều này, chúng ta sẽ tập trung vào một đặc điểm của cái bóng mà nhiều người rất cần phải tích hợp: đó là sự hung hăng. Trong xã hội hiện đại, sự hung hăng thường kích thích những suy nghĩ về bạo lực và hủy diệt. Nói cách khác, chúng ta thường chỉ tập trung vào một mặt của nó, vì còn một hình thức lành mạnh khác của sự hung hăng, rất quan trọng đối với sức khỏe tâm lý và sự sống còn của chúng ta. Mặt còn lại của sự hung hăng thúc đẩy ý thức tự-sở-hữu trong mỗi người, thúc đẩy chúng ta đối mặt với nỗi sợ hãi và bùng cháy nỗ lực khám phá và làm chủ thế giới bên ngoài lẫn bên trong.

Nhà phân tâm học Clara Thompson đã viết :

“Sự hung hăng không nhất thiết mang tính phá hoại. Nó bắt nguồn từ một xu hướng bẩm sinh để phát triển và làm chủ cuộc đời, mà dường như là đặc trưng của mọi sinh vật sống. Chỉ khi sự phát triển của nguồn lực sống này bị cản trở, sự tức giận, điên tiết hoặc thù ghét mới trỗi dậy” – Clara Thompson, Interpersonal Psychoanalysis

Thật không may, đối với nhiều người trong chúng ta, nguồn lực này đã bị cản trở trong suốt quá trình phát triển. Dù mang tính xây dựng, những màn thể hiện hung hăng, không được đón nhận bằng sự khuyến khích hay hiểu biết mà bằng những cái cau mày, trừng phạt và thậm chí bạo lực. Do đó, để thích nghi với môi trường và giảm thiểu xung đột, chúng ta đã học cách đè nén sự hung hăng vào cái bóng, và sau đó trở nên dễ giận dữ, điên tiết và thù ghét. Dựa trên nhiều thập kỷ kinh nghiệm với bệnh nhân, nhà trị liệu tâm lý Alexander Lowen thấy rằng:

“Nhiều cá nhân có một cơn thịnh nộ dữ dội trong vô thức mà họ cảm thấy mình phải chôn giấu vì sợ tiềm năng hủy diệt của nó. Cơn thịnh nộ đó giống như một quả bom chưa nổ mà người ta không dám chạm vào” – Alexander Lowen, Joy

Nếu đã đè nén sự hung hăng vào cái bóng, làm thế nào chúng ta có thể tích hợp nó theo hướng giảm bớt sự tức giận và đẩy chúng ta tới sự toàn vẹn và vĩ đại của cá tính ? Đoạn văn sau đây cung cấp một số cảnh báo và manh mối thích hợp:

“Nói chung không có kỹ thuật nào hiệu quả để đồng hóa tính cách bóng tối. Nó giống như ngoại giao hoặc chính trị hơn và nó luôn là một vấn đề cá nhân. Đầu tiên người ta phải chấp nhận và xem trọng sự tồn tại của cái bóng. Thứ hai, người ta phải ý thức về các phẩm chất và ý định của nó bằng cách quan tâm sâu đậm đến tâm trạng, mộng tưởng (fantasy) và xung động (những hành động ngẫu hứng, ngẫu nhiên, vô thức). Thứ ba, một quá trình đàm phán lâu dài là không thể tránh khỏi.” – Daryl Sharp, Jung Lexicon

Sau khi nghiêm túc về sự tồn tại của cái bóng, ta cần chú ý đến tâm trạng và ảo mộng của mình. Đã bao giờ chúng ta trải nghiệm một cơn giận sôi sục không có lý do rõ ràng? Có lẽ chúng ta có những ảo mộng tái diễn, sinh ra từ oán giận, cay đắng, tự-ghét – khao khát hủy diệt hoặc trả thù? Trong cả hai trường hợp, có thể chúng ta đã không tích hợp đầy đủ sự hung hăng vào ý thức (quá hiền lành, nhẫn nhịn, dễ bị bắt nạt). Để bắt đầu quá trình tích hợp này, chúng ta có thể tìm kiếm các lối ra an toàn và được kiểm soát trong đó chúng ta bắt đầu hành động với nhiều sự hung hăng hơn. Lối thoát rõ ràng nhất là tìm một môn thể thao cạnh tranh, võ thuật hoặc chế độ tập thể dục mà qua đó chúng ta bắt đầu kết nối lại với bản năng hiếu chiến của mình. Nhưng chúng ta cũng có thể luyện tập để trở nên quả quyết hơn trong hành vi, quyết đoán hơn trong lựa chọn, chắc chắn và bảo vệ mạnh mẽ hơn với ranh giới cá nhân, hoặc có khuynh hướng đứng vững hơn khi bị đồng nghiệp, gia đình hoặc bạn bè gây chuyện. Như Jung giải thích:

“sự tích hợp của cái bóng không thể diễn ra và đưa vào phục vụ mục đích hữu ích, trừ khi người ta thừa nhận các khuynh hướng bị ràng buộc với cái bóng và nhận thức về chúng – dĩ nhiên, với sự chỉ trích cần thiết” – Carl Jung, Psychology and Religion

Khi trải qua quá trình này, chúng ta cần cẩn thận để không bù đắp quá mức trong hành vi của mình. Nietzsche đã viết :

“Tôi nghĩ bạn có khả năng trong tất cả các loại tà ác. Vì vậy tôi muốn những điều tốt đẹp từ bạn. Quả thật, tôi thường cười nhạo những kẻ yếu đuối nghĩ rằng mình tốt vì chúng không có móng vuốt. ” – Nietzsche, Thus Spoke Zarathustra

Mục tiêu khi tích hợp sự hung hăng là để không trở thành người xấu, mà tiếp xúc với những năng lượng và tiềm năng cần thiết bị kìm nén, để lột xác trở thành người vĩ đại và mạnh mẽ. Chúng ta muốn có khả năng hành động với sức mạnh mà không gượng ép ; tiềm tàng nguy hiểm nhưng không phải là tội phạm bạo lực; có thể đấu tranh cho những gì chúng ta tin tưởng, những thứ vốn không xấu xa và có ý nghĩa.

Nếu ngoại suy phương pháp tích hợp vừa thảo luận, và sử dụng nó để tích hợp các tính cách mặt tối khác – có thể là tính dục, sự sáng tạo, tham vọng hoặc khát khao quyền lực – chúng ta sẽ bắt đầu nhận thấy sự biến đổi tính cách theo vô số cách ấn tượng . Chúng ta sẽ trở nên vững chãi hơn, an toàn hơn khi là chính mình, độc lập hơn trong các phán xét đạo đức, can đảm và tự chủ hơn. Nói tóm lại, trong việc tích hợp cái bóng, chúng ta hướng tới sự toàn vẹn tâm lý và đây là lý tưởng tạo ra cá tính vĩ đại, vốn đang thiếu thốn vô cùng trong thế giới hiện đại.

“Việc chấp nhận tính cách bóng tối liên quan đến sự phát triển theo chiều sâu, vào tận nền tảng của một người…một chiều sâu mới, sự cắm sâu bén rễ mới và sự ổn định mới…được tạo thành” – Erich Neumann, Depth Psychology and a New Ethic

 

Nguồn : Người Bạn Vô Hình

MENU TẤT CẢ BÀI VIẾT CỦA TRANG NGƯỜI BẠN VÔ HÌNH:

https://bit.ly/mucluclink ( nên share/save lại)

Related Articles

Subscribe
Notify of
guest
1 Comment
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Tùng
Tùng
10 months ago

Hay! Cảm ơn ad!

Back to top button
Close