Tâm lý học

MẠNG XÃ HỘI VÀ TÂM LÝ VỀ SỰ CÔ ĐƠN

“Lịch sử của tất cả mọi người là một nỗ lực để phá tan sự cô đơn” (Norman Cousins, Modern Man is Obsolete)

Ngày nay, với tất cả các công nghệ được tạo ra để kết nối mọi người với nhau, người ta sẽ nghĩ sự cô đơn dễ dàng tan biến. Nhưng càng bị cuốn hút vào thế giới ảo của mạng xã hội, chúng ta càng có xu hướng cảm thấy tồi tệ hơn. Để giải thích cho điều này, các “phương tiện, mạng xã hội” có thể là là vấn đề. Chúng ta trở nên quá phụ thuộc vào việc kết nối thông qua các thiết bị hiện đại và đánh đổi bằng những cách tương tác xã hội truyền thống hơn. Dù điều này có thể đúng, trong bài này, chúng ta sẽ xem xét liệu sự trống rỗng bên trong, hoặc thiếu nhận thức rõ ràng và hiệu quả của bản thân là nguyên nhân sâu xa mà nhiều người thấy cô đơn.

Có thể xem sự ý thức về bản thân tồn tại trên một quang phổ. Một mặt của quang phổ này là những người có ý thức mạnh mẽ về bản thân, những người như vậy cảm thấy họ có vị trí trên thế giới, họ biết họ muốn gì với cuộc sống và hành động cần thiết để đi theo hướng mục tiêu. Ở phía bên kia của quang phổ là những người có ý thức yếu ớt về bản thân, đó là những người đàn ông và phụ nữ trống rỗng. Những cá nhân như vậy thiếu một quan niệm rõ ràng về những gì họ muốn với cuộc sống, họ không có mục tiêu dài hạn để sắp xếp chuỗi ngày của họ, do đó họ cảm thấy bất lực trong việc ảnh hưởng tích cực đến tình hình. Những người này có xu hướng trôi dạt trong cuộc sống một cách thụ động, họ đi theo con đường ít kháng cự nhất và thường bị què quặt bởi những nghi ngờ hiện sinh.

Vấn đề của sự trống rỗng này, hiện đang ảnh hưởng đến rất nhiều người ở phương Tây, là triệu chứng của một xã hội trong thời kỳ thay đổi. Một người có cá tính hay không vẫn bị ảnh hưởng bởi các cấu trúc xã hội của ngày hôm đó. Ở phương Tây, nhiều tổ chức mà trong quá khứ đã giúp mọi người tìm thấy vị trí của họ trên thế giới, nay đã thoái trào. Chẳng hạn, sự suy tàn của Kitô giáo, đã khiến phương Tây thiếu đi huyền thoại tôn giáo hoặc văn hóa mà mọi người có thể hướng đến để tìm ra vị trí trong thế giới này và ý nghĩa cho cuộc sống. Sự lớn mạnh của nhà nước cũng góp phần vào bệnh lý của sự trống rỗng này. Vì sự trỗi dậy của nhà nước dẫn đến sự phá hủy các cộng đồng nhỏ hơn và sự xuống cấp của đơn vị gia đình, những thành phần đã giúp phát triển cá tính của một người trong nhiều thiên niên kỷ.

Nhưng đối với thế hệ trẻ, điều thực sự làm vấn đề này trầm trọng hơn là điều kiện kinh tế không thuận lợi. Ngay cả khi một người đấu tranh để tìm ý nghĩa sâu sắc hơn cho cuộc sống nửa cuối thế kỷ 20, ít nhất họ có thể quay trở lại với cái gọi là giấc mơ Mỹ và bằng cách thiết lập sự nghiệp ổn định, mua nhà và lập gia gia đình, người ta có thể phát triển ý thức về bản thân ít nhiều. Nhưng phần lớn giấc mơ này đã chết và hợp lưu của những gì còn sót lại đã tạo ra một xã hội đầy những người rỗng tuếch.

Một xã hội bị ảnh hưởng bởi căn bệnh của sự trống rỗng cũng là một xã hội đầy những cá nhân lo lắng. Vì nếu chúng ta cảm thấy bản thân mình bất lực trong việc kiểm soát cuộc sống và không chắc chắn về khả năng đối mặt với những thách thức của môi trường, thì lo lắng là một phản ứng tự nhiên. Và đối với người rỗng tuếch, sự lo lắng này được cảm nhận mạnh mẽ nhất trong thời gian cô đơn. Nếu không có người khác ở bên cạnh để nương tựa hoặc để đánh lạc hướng, thì những suy nghĩ của ta hướng vào trong và điều này khiến ta nhận ra khoảng trống sâu thẳm. Do đó, không giống như một cá nhân có ý thức mạnh mẽ và thành toàn, đối với những người mà thời kỳ cô độc có thể được trẻ hóa, sự cô độc đối với người rỗng tuếch giống nỗi cô đơn đau đớn, thứ gì đó khiến anh ta phải chạy trốn.

Trong các thế hệ trước, những người trống rỗng sẽ hướng về sự thoải mái, an toàn của bạn bè và gia đình, hoặc tham gia các sự kiện xã hội, để tránh sự lo âu, được kích hoạt trong thời gian cô đơn. Nhưng ngày nay, chúng ta không cần rời khỏi nhà để tìm các kết nối xã hội cần thiết để ngăn chặn nhận thức về sự trống rỗng. Thay vào đó, chúng ta chỉ cần mở điện thoại và đắm mình trong thế giới ảo của mạng xã hội. Thậm chí chúng ta xây dựng một giả tự (profile) để che giấu bản chất trống rỗng của chúng ta. Bằng cách đăng tải thông tin có chọn lọc về cuộc sống trực tuyến , chúng ta có thể giả vờ là một người mà chúng ta không phải và và sống dựa vào sự công nhận của những người khác.

Cơ chế phòng thủ này, được sử dụng bởi những người trống rỗng, nhờ đó họ chạy trốn và tìm đến sự thoải mái của đám đông để tránh sự lo lắng gây ra bởi thời gian cô độc, cũng được các cá nhân tiền-tâm-thần sử dụng trong nỗ lực phòng tránh rối loạn tâm thần. Trong nghiên cứu “Interpretation of Schizophrenia”, Silvano Arieti mô tả quá trình này diễn ra như thế nào trong trường hợp tâm thần phân liệt:

“Một số trường hợp [tâm thần phân liệt] bắt đầu với một thời gian bối rối, phấn khích và kích động. Bệnh nhân dường như rất háo hức để liên lạc, tiếp cận tất cả những người anh ta biết, để kết nối lại bản thân với thế giới của sự trốn thoát. Anh ta tìm kiếm thứ gì đó mà mình không thể tìm thấy” – (Silvano Arieti, Interpretation of Schizophrenia)

Người tâm thần phân liệt cũng tìm kiếm thứ mà người đàn ông rỗng tuếch thiếu – một cảm giác an toàn của bản thân. Nhà tâm lý học Rollo May viết trong “Man’s Search for Himself” : “Trong hình thức cực đoan của nó, nỗi sợ hãi khi mất đi bản thân là nỗi sợ của bệnh tâm thần”.

Việc hướng đến sự an toàn của thế giới xã hội thường không bảo vệ được một người khỏi bùng phát rối loạn tâm thần, và do đó, việc chuyển hướng sang mạng xã hội cuối cùng cũng không bảo vệ được một người trống rỗng khỏi sự lo lắng và cô đơn của anh ta. Giải pháp này giống như đặt một miếng băng vào vết thương do đạn bắn, vì sự xác nhận (social validation) có được từ việc dùng mạng xã hội cũng rỗng tuếch như những người cho chúng đi. Rollo May ghi chú: sự trống rỗng trong số chúng ta “chắc chắn sẽ trở nên cô đơn hơn cho dù họ có nương tựa vào nhau như thế nào; những người rỗng tuếch không có cơ sở để học cách yêu thương”. Điều làm cho cơ chế bảo vệ chống lại sự trống rỗng trở nên đặc biệt có hại là nó ngăn cản mọi người thực hiện các bước cần thiết để giải quyết việc thiếu đi cá tính.

“Một con người không thể sống trong tình trạng trống rỗng quá lâu: nếu không phát triển về một hướng nào đó, anh ta không chỉ đơn thuần trì trệ; các tiềm năng bị dồn nén biến thành bệnh trạng và tuyệt vọng, và cuối cùng thành các hoạt động phá hoại.” (Rollo May, Man’s Search for Himself)

Thuốc giải độc thực sự cho sự trống rỗng bên trong là khám phá những gì chúng ta thực sự muốn với đời mình và đưa bản ngã lẫn cuộc sống vào sự tồn tại. Để thực hiện điều này, chúng ta phải sẵn sàng đối mặt với sự cô đơn và những lo lắng đi kèm với nó – vì “sự cô đơn là tiền thân cho trải nghiệm tích cực về sự đơn độc”. (Edward Edinger, Ego and Archetype). Và chính trong thời kỳ đơn độc, chúng ta bắt đầu tìm hiểu mình là ai và muốn gì với cuộc sống. Quá trình này được tóm tắt bằng nguyên mẫu của hành trình anh hùng, như Joseph Campbell giải thích:

“Lời kêu gọi rời khỏi một tình huống xã hội nhất định, đi vào sự cô đơn của chính bạn và tìm viên ngọc quý hay tâm điểm mà bạn không thể tìm ra khi tham gia xã hội… Đây là hành trình khi người anh hùng cảm thấy mất mát gì đó và đi tìm nó… Bước đầu tiên, tách ra hoặc rút lui, là một sự chuyển giao triệt để từ bên ngoài vào thế giới nội tâm… rút lui khỏi sự tuyệt vọng của vùng đất hoang để tìm đến sự bình yên của cõi vĩnh hằng nội tâm. Nhưng cảnh giới này, như chúng ta biết từ phân tâm học, chính xác là vô thức nguyên sinh. Đó là cảnh giới mà chúng ta đi vào khi ngủ. Chúng ta mãi mãi mang nó theo… tất cả những tiềm năng sống mà chúng ta không thể mang vào tuổi trưởng thành, những phần khác của bản thân chúng ta, đều ở đó; những hạt giống nghìn vàng như vậy không chết” – (Joseph Campbell, A Joseph Campbell Companion: Reflections on the Art of Living)

Đối mặt với sự đơn độc và nuôi dưỡng những hạt giống vàng của bản thể không phải là nhiệm vụ dễ dàng vì nó đòi hỏi chúng ta phải thực hiện bước đi táo bạo để giảm bớt sự phụ thuộc vào sự xác nhận từ xã hội (social validation). Để phát triển ý thức mạnh mẽ về bản thân, chúng ta phải phân biệt chính mình về mặt tâm lý rạch ròi với những người khác. Mỗi người là duy nhất, sở hữu những tài năng bẩm sinh lẫn sở thích khác nhau, vì vậy, khi củng cố ý thức về bản thân chúng ta sẽ dần trở nên khác biệt hơn so với những người xung quanh.
Nhưng không được nghĩ rằng quá trình này sẽ biến chúng ta thành những người ngoài cuộc, từ chối xã hội.

Thay vào đó, những người nuôi dưỡng ý thức mạnh mẽ về bản thân có thể cải thiện các kỹ năng xã hội và làm phong phú các mối quan hệ của họ. Đối với một người sở hữu sức mạnh bên trong gắn liền với bản thân được xác định rõ ràng, sẽ không bị kìm hãm trong các tương tác xã hội bởi sự lo lắng hoặc nhu cầu được người khác xác nhận. Thay vào đó, ý thức mạnh mẽ về bản thân sẽ giải phóng chúng ta hành xử tự nhiên, đó là một trong những đặc điểm hấp dẫn nhất của con người. Hành động một cách tự nhiên là hành động theo ý muốn của mình, chỉ khả thi sau khi chúng ta phát triển ý thức mạnh mẽ về bản thân.

Nếu chúng ta dám thực hiện hành trình này, không phải ai cũng chấp thuận và một số bạn bè thậm chí coi thường chúng ta. Để thấy một người vượt ra khỏi xiềng xích của sự trống rỗng, chỉ làm cho người rỗng tuếch đó nhận thức rõ hơn về bản chất cằn cỗi của anh ta.

“Bất công và bẩn thỉu, họ ném vào lưng người cô đơn: nhưng này người anh em, nếu anh là một ngôi sao, đừng vì họ mà ngừng tỏa sáng. Và hãy cẩn thận với những người tốt đẹp và công bằng! Những người này thích đóng đinh những người phát minh ra đức hạnh cho bản thân họ – họ ghét người cô đơn.” – (Nietzsche, Thus Spoke Zarathustra)

 

 

MENU TẤT CẢ BÀI VIẾT CỦA TRANG NGƯỜI BẠN VÔ HÌNH:

https://bit.ly/mucluclink ( nên share/save lại)

Nguồn : Người Bạn Vô Hình

Related Articles

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button
Close