Tâm lý họcXã hội

NGUYÊN NHÂN GÂY RA CÁI CHẾT CỦA SOCRATES

Chúng ta đã quen với việc quá đề cao thể chế dân chủ – và mở rộng ra, thời Athen cổ đại là nơi nó bắt nguồn. Parthenon hầu như đã trở thành ngạn ngữ cho các giá trị dân chủ đến nỗi nhiều vị lãnh đạo của phe dân chủ thích được chụp hình tại đây. Do đó, rất sốc khi khám phá ra rằng một trong những thành tựu tuyệt vời của triết học Hy Lạp cổ lại nghi ngờ một thành tựu khác cùng thời, đó là thể chế Dân Chủ.

Cha đẻ của triết học Hy Lạp Socrates – được miêu tả, trong các cuộc đối thoại của Plato, là vô cùng bi quan về toàn bộ thể chế Dân Chủ…. Trong quyển sách “Six of The Republic”, Plato miêu tả Socrates trò chuyện với Adeimantus và cố gắng khiến anh ta nhìn thấy những lỗ hổng của nền dân chủ bằng cách so sánh xã hội với một con tàu. Socrates hỏi

“Nếu đang trên hành trình bằng đường biển, ai là người lý tưởng ra quyết định ai là người chịu trách nhiệm cho con tàu? ai cũng được ? hay phải là người được đào tạo về quy tắc và yêu cầu hàng hải ? “

Adeimantus trả lời : “rõ ràng là vế sau”.

Socrates hỏi tiếp:

“thế tại sao chúng ta cứ nghĩ bất cứ người già nào cũng thích hợp với vị trí thẩm phán, người điều hành một quốc gia?”

Ý của Socrates: bầu cử là một kĩ năng, không phải trực giác ngẫu nhiên. Và bất cứ kĩ năng nào cũng cần được chỉ dạy một cách có hệ thống. Để người dân bầu cử mà không qua đào tạo là vô trách nhiệm như khi bắt họ lái con thuyền trong cơn bão.

Socrates đã có những trải nghiệm đầu tiên và thảm khốc về sự ngu ngốc của các cử tri. Năm 399 TCN, nhà triết gia bị đưa ra xét xử với những cáo buộc làm hư hỏng giới trẻ Athens. Một bồi thẩm đoàn gồm 500 người Athen đã được mời để cân nhắc vụ việc và quyết định rằng Socrates có tội với tỉ lệ sát sao. Ông bị xử tử bằng cách uống thuốc độc trong một quá trình vì nghĩ cho mọi người, mọi thứ đều bi thảm như sự lên án của Chúa Jesus đã dành cho các Kitô hữu.

Điều quan trọng, Socrates không phải là người ưu tú theo nghĩa thông thường. Ông không tin rằng chỉ một số ít người nên bỏ phiếu. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng chỉ những ai suy nghĩ thấu đáo và sâu sắc hẵng nên bỏ phiếu. Chúng ta đã quên sự phân biệt giữa một nền dân chủ trí tuệ và một nền dân chủ cuội. Chúng ta đã bỏ phiếu mà không suy nghĩ. Và Socrates biết chính xác kết quả tất yếu, một hệ thống mà người Hy Lạp lo sợ hơn hết: SỰ MỊ DÂN. Athens cổ đại đã có trải nghiệm đau đớn về mị dân, ví dụ, nhân vật lộng lẫy Alcescentdes, một người đàn ông giàu có, có sức lôi cuốn, nói chuyện trôi chảy, đã xói mòn các quyền tự do cơ bản và đẩy Athens đến những cuộc phiêu lưu quân sự thảm khốc ở Sicily.

Socrates biết những người đang vận động tranh cử dễ dàng trục lời từ đám đông đang hóng hớt những câu trả lời bùi tai. Socrates yêu cầu chúng ta tưởng tượng một cuộc tranh luận bầu cử giữa hai ứng cử viên, một người là bác sĩ và người còn lại là chủ cửa hàng kẹo ngọt. Chủ hàng kẹo sẽ nói về đối thủ của mình:

“Hãy nhìn xem, người này đã làm việc nhiều tệ hại với bạn. Hắn làm tổn thương, cho bạn thuốc đắng và bảo bạn đừng ăn và uống bất cứ thứ gì bạn thích. Hắn không bao giờ phục vụ bạn những bữa tiệc với nhiều thứ thú vị và đa dạng như tôi đâu”

Socrates yêu cầu chúng ta xem xét phản hồi của khán giả:

“Bạn có nghĩ bác sĩ sẽ đối đáp hiệu quả? Câu trả thật sự: “Tôi gây rắc rối và đi ngược lại mong muốn của bạn để giúp bạn khỏi bệnh” sẽ gây ra sự náo động trong các cử tri, bạn nghĩ sao?”

Chúng ta đã quên tất cả về cảnh báo chống lại dân chủ sâu sắc của Socrates. Chúng ta đã ưu tiên nghĩ về dân chủ như thứ gì đó mơ hồ hơn là một thứ có hiệu quả như hệ thống giáo dục bao quanh nó. Kết quả là, chúng ta đã bầu quá nhiều chủ hàng kẹo ngọt, và rất ít bác sĩ.

Sau cái chết của Socrates, nền triết học dựa trên nền tảng của ông bị phân mảnh thành ba nhánh lớn là: Epicureanism, Skepticism và Stoicism. Trong số đó, Stoicism là thành tựu lớn và đến được gần nhất với triết lý của Socrates dù nó thiếu mất tính thơ vần. Xem rõ hơn tại : https://bit.ly/baigianghaystoicism . Đây là bài giảng rất hay về Stocism, nói về lịch sử hình thành của chủ nghĩa Khắc Kỷ Stoicism và cuộc đời Marcus Aurelius.

Nguồn : Người Bạn Vô Hình

MENU TẤT CẢ BÀI VIẾT CỦA TRANG NGƯỜI BẠN VÔ HÌNH:

https://bit.ly/mucluclink ( nên share/save lại)

 

Related Articles

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button
Close