nguyên mẫu archetypeTâm lý họcTâm lý học Carl JungTính cách bóng tối

TÂM LÝ HỌC CARL JUNG VÀ STOICISM TRONG THỜI LOẠN

Trong thời hiện đại, con người ngày càng lạc lõng và đánh mất cá tính của mình. Họ trở thành một cái gì đó mờ nhạt trong đám đông, tìm kiếm cái gọi là sự an ủi trống rỗng từ những người khác cũng chả khá hơn gì họ. Vấn đề này thực chất đã có từ rất lâu và các bậc tiền nhân của chúng ta đã nếm trải xuyên suốt lịch sử loài người. Họ đúc kết ra những kinh nghiệm mà ngày nay chúng ta có thể áp dụng để tìm lại bản sắc cho mình: trở lại hành trình tìm về nội tâm và thành toàn trong tính cách. Trường phái Khắc Kỷ Stoicism và ngành tâm lý học phân tích của Carl Jung là hai “công cụ” lợi hại giúp chúng ta đạt được những mục đích này.

Jungian Psychology sẽ giúp con người sửa chữa bên trong, ở level tâm thức (psyche), vốn là mức sâu nhất và khó chạm vào nhất. Tâm thức con người giống như hệ điều hành máy tính vậy, dù chiếc PC có cấu hình ngon cỡ nào nhưng OS cùi thì không thể phát huy hết tác dụng. Hiểu về Jungian Psychology, bạn sẽ thấy được nhiều thứ dối trá trong xã hội ngày nay, đặc biệt là các học thuyết, phong trào kích hoạt nguồn gen bạc nhược, làm chúng ta sống nghịch với trật tự Logos của càn khôn.

Stoicism sẽ giúp điều chỉnh lối sống bên ngoài, giúp người thực hành trường phái Khắc Kỷ Stoicism sống thuận theo bản chất tự nhiên và phát huy tối đa và TỐT NHẤT vai trò của mình, dù bạn có là bác sĩ, kĩ sư hay nô lệ. Muốn trở thành vương tướng ? TRƯỚC TIÊN bạn hãy tập cách làm những việc nhỏ nhặt thật tốt, với toàn tâm toàn ý, đừng kêu ca phàn nàn! Stoicism giúp bạn tập trung vào những việc trong tầm kiểm soát của bản thân và bỏ qua các yếu tố ngoại cảnh vốn chỉ làm tản mát năng lượng quý giá của bạn. Tuy nhiên, bạn phải hiểu đúng về Stoicism, không thì nó chỉ như một loại self-help rẻ tiền khác, khiến bạn ảo tưởng bàng quan, rời xa đời thực. Nếu được dùng đúng, các Đức Hạnh của Stoicism sẽ trở thành một thanh gươm sắc bén giúp bạn sống và chiến đấu trong cái xã hội hỗn loạn này.

Để hiểu hết bài, các bạn NÊN nắm hết các khái niệm cơ bản trong phần “nguồn tham khảo” bên dưới cùng. PHẢI đọc kỹ bài viết bốn Đức Hạnh của Stoicism trong nguồn 15. Đồng thời nên có trong tay tấm bản đồ tâm thức con người (nguồn 2) nếu muốn tìm hiểu sâu hơn. Nếu hứng thú với sách về Jungian Psychology tiếng Việt, thì vào mục ghim đầu trang “Người Bạn Vô Hình” mà tìm.

Bài này dài, nhưng bạn sẽ rút ra được rất nhiều thứ hay ho.

I. Phân tích Jungian psychology:

May mắn là thế kỷ trước đã cho chúng ta Carl Gustav Jung, một nhà phân tâm học quá xuất xắc với trình độ khủng bố. Các học thuyết về cấu trúc tâm thức mà ông xây dựng luôn đúng với con người ở mọi thời đại. Ở đây chúng ta sẽ chú ý đến “vô thức tập thể” vốn là nơi chứa các archetypes, có tính chất kế thừa và được chia sẻ chung cho toàn nhân loại, tức là ai cũng sở hữu các archetypes giống nhau, chỉ cần biết cách là có thể kích hoạt, liên hợp, nâng cấp và khai thác sức mạnh từ chúng. (nguồn 3) Sự vô thức tập thể diễn ra khi những nhóm người khác nhau, gặp cùng 1 hiện tượng tự nhiên ví dụ như con rắn vì khi xưa loài người hoặc các nhóm chưa tiến hoá thành người sống trên cây để tránh cọp beo voi ma mút thì cái chết thường xuyên xảy ra nhất đến từ rắn. Biểu tượng rắn là biểu tượng phổ biến trong vô thức của loài người và nó được in vào vô thức tập thể, ví dụ rắn là tà ác, miêng con rắn lớn là biểu tượng của cổng địa ngục trong kinh thánh, nhiều loài rắn cũng dẫn con người đi thấy cây thuốc trị bệnh cũng như cây thuốc độc nên rắn cũng là biểu tượng trong y học. (nguồn 1) Dù một người trước giờ chưa bao giờ thấy hoặc nghe nói về rắn, nhưng khi thấy nó là auto bỏ chạy vì cái sự sợ rắn nó đã có trong vô thức tập thể rồi. Tương tự, trong tâm thức bất cứ người đàn ông nào cũng có những archetypes mà khi kết hợp lại với nhau có thể tạo nên một ku trẻ trâu hoặc người đàn ông thực thụ. Một khi đã ý thức, chúng ta có thể điều khiển môi trường xung quanh để kích hoạt archetypes theo ý muốn. Dưới đây, tôi giới thiệu với bạn ba tác dụng của Jungian Psychology

1.Khởi xướng và nâng cấp trẻ trâu thành đàn ông đích thực:

Dựa vào các models trong quyển sách “King, Warrior, Magician, Lover” của Robert Moore và Douglas Gillette (sách có trong bộ sưu tập của trang), chúng ta có thể xác định các archetypes của một chàng trai trẻ tuổi và từ đó nâng cấp lên các archetypes cao cấp hơn của một người trưởng thành:

The Divine Child –nâng cấp lên–> The King
The Hero —> The Warrior
The Precocious Child —> The Magician
The Oedipal Child —> The Lover

Bốn archetypes của một người đàn ông trưởng thành (King, Warrior, Magician, Lover) có thể được xem là các khuôn mẫu được lý tưởng hóa, mà khi được nâng cấp lên từ level trẻ trâu, anh ta sẽ khai thác được các đặc điểm, sức mạnh và đức hạnh cần thiết.

Tôi đã có đăng một bài nói về Carl Jung và tâm lý những người lớn không chịu trưởng thành (nguồn 6). Trong tâm thức những người này thực chất đang được điều khiển bởi archetype “The Divine Child” hay là “Đứa Trẻ Thần Thánh – Đứa Trẻ Vĩnh Cửu”. Một người đàn ông, dù ở bất cứ độ tuổi nào, vẫn còn vẫn bị kẹt lại trong các archetypes của thời trẻ trâu ( Divine Child, Hero, Precocious Child, Oedipal Child) đều hành xử như con nít: la lối, giận vặt, hờn dỗi, vòi vĩnh, hèn nhát, lừa dối, thích trêu đùa quá đáng… Những tệ nạn như bạo hành gia đình, đánh đập vợ con đều là do bọn đàn ông soyboy, nice guy gây ra với các archetypes chưa được nâng cấp. Cần phải xác định rõ, những người như vậy đang ở boyhood chứ không phải manhood. Tuy nhiên, các archetypes trẻ trâu không hẳn 100% có hại, nếu được nâng cấp và liên hợp vào các archetypes tương ứng ở level cao hơn, thì sẽ mang lại sự trẻ trung và yêu đời vốn có của thời thơ ấu trong một lề lối trưởng thành hơn.

Phương thức khởi xướng các archetypes này thời xưa:

Hầu hết các nền văn hóa trong suốt lịch sử, các cá nhân chuyển từ tuổi thiếu niên sang tuổi trưởng thành với sự giúp đỡ của các nghi thức khởi xướng. Mục tiêu hàng đầu của tất cả các nghi thức khởi xướng, giao thoa văn hóa, là đứa trẻ khỏi người mẹ, trước hết là về thể chất, và sau đó là tâm lý. Những nghi thức này được thực hiện ngay sau khi tuổi dậy thì bắt đầu và chỉ được đạo ra bởi những người đàn ông lớn tuổi của bộ tộc, những “người cha văn hóa”. Phụ nữ thường bị cấm quan sát hoặc tham gia vào các nghi lễ này.

Một nghi thức điển hình của sự vượt qua, như được Mircea Eliade giải thích trong cuốn sách “Rites and Symbols of Initiation”, được tiến hành như sau. Vào giữa đêm, những “người cha văn hóa” trong bộ lạc mặc quần áo như thần hoặc quỷ, sẽ chộp lấy thanh niên từ trên giường của anh ta. Đây là lần cuối cùng thanh niên nhìn thấy mẹ mình, đôi khi trong nhiều tháng. Các thanh niên sẽ được đưa đến một hang động sâu, chôn sống hoặc những kiểu hành hạ khác tương tự, tượng trưng cho bóng tối. Giai đoạn này tượng trưng cho cái chết của tính trẻ con của chàng trai: Mất đi thiên đường và niềm vui của sự vô trách nhiệm. Nó muốn truyền tải đến giới trẻ thông điệp:

“Ngươi không thể về nhà nữa” – Thomas Wolfe

Sau cái chết mang tính biểu tượng của thời thơ ấu, một nghi thức tái sinh sẽ được thực hiện, đánh dấu sự chuyển đổi của chàng trai trẻ sang trạng thái trưởng thành hơn. Sau đó, anh ta được những người lớn tuổi truyền đạt sự khôn ngoan và kiến thức của bộ lạc, và sau đó được gửi đến nơi hoang dã, nơi anh ta dành nhiều tháng một mình để đấu tranh cho sự sống còn. Khi thành công và trở về, anh được chào đón trở lại bộ lạc như một thành viên trưởng thành. Giới trẻ, từ thời điểm đó, được kỳ vọng sẽ vượt qua được “phức cảm Người Mẹ” của mình; sự non nớt và phụ thuộc đã không còn được chấp nhận.

Với cường độ và đôi khi bạo lực của các quá trình khởi xướng này, dường như tổ tiên chúng ta hiểu rằng tách một cậu bé khỏi mẹ là một nhiệm vụ hoành tráng đòi hỏi các biện pháp có chủ ý. Ở phương Tây ngày nay, không có nghi thức tương đương nào cho những nghi thức vượt qua này.

“Người ta thường nói rằng một trong những đặc điểm của thế giới hiện đại là sự biến mất của bất kỳ nghi thức khởi xướng nào có ý nghĩa” – Mircea Eliade, Rites and Symbols of Initiation

Thiếu những “người cha văn hóa” và nghi thức khởi xướng, giới trẻ ngày nay phải hướng về cha mình để cung cấp cho họ sự khai tâm để bước vào tuổi trưởng thành. Không may, chẳng phải tất cả các ông bố đều có thể cung cấp cho con cái họ sự hướng dẫn này, để làm được điều đó, người cha phải mạnh mẽ và tự lập và hiện diện một cách cảm xúc trong cuộc sống của con. Người cha phải có khả năng cho thấy, ví dụ, có cái gì đó đáng để tìm kiếm và đấu tranh trong thế giới này; để khuyến khích một chàng trai trẻ thoát khỏi những tiện nghi của thời thơ ấu, anh ta cần phải được thuyết phục rằng có một nơi nào đó đáng để đi, một mục tiêu để phấn đấu.

Tác hại của việc con thiếu cha hoặc có cha cũng như không (soyboy, nice guy, những Mr Ngạn), và người mẹ thì dữ như nữ tướng (animus-ridden women):

“Nhưng ảnh hưởng của một người cha vắng mặt đang trở nên tồi tệ hơn do tác động của tình huống này đối với người mẹ. Nó tạo ra một tình huống, trước tiên, người mẹ có xu hướng trở nên có thẩm quyền hơn trong việc nuôi dạy con cái của mình để bù đắp cho việc thiếu một nhân vật nam tính trong cuộc sống của con con. Và thứ hai, sự thất bại từ phía người cha trong việc cung cấp cho người mẹ tình yêu và sự hỗ trợ tạo ra một cơn đói tình cảm mà cô ấy cố gắng để thỏa mãn trong mối quan hệ với đứa con. Tình huống này tạo ra một cơn bão hoàn hảo, theo đó người mẹ trở thành người mà những người theo học thuyết của Carl Jung gọi là “người mẹ nuốt chửng”. Cô bảo vệ quá mức và bóp nghẹt con mình và tham gia vào mọi khía cạnh của cuộc đời đứa bé. Nó thường là trường hợp mà một người mẹ như vậy, dù với ý định tốt nhất, vô thức thao túng để con mình dù đến tuổi trưởng thành vẫn phải phụ thuộc vào cô ta. Và nó thường là trường hợp mà đứa trẻ sẵn sàng tuân thủ.

Một đứa trẻ được nuôi dưỡng theo cách này, do không bao giờ có cơ hội tự mình mạo hiểm, tự mình đứng lên, thất bại và sửa chữa lỗi lầm của mình, hoặc tự đưa ra quyết định, sẽ phát triển thành một người trưởng thành bị tê liệt khả năng chịu đựng lẫn vượt qua thách thức và những lần đấu tranh không thể tránh khỏi của cuộc sống. Mong muốn lành mạnh để thích nghi với thực tế và thành toàn, cả hai đều kéo theo nỗi sợ hãi, đau đớn và xung đột… sẽ được thay thế bằng cách duy trì ràng buộc với mẹ mình, dù đó là mẹ ruột hoặc người thay thế biểu tượng trên thế giới. Nếu anh ta không còn phụ thuộc vào mẹ ruột, anh ta có thể tuyệt vọng tìm kiếm ở những người phụ nữ khác sự nuôi dưỡng thay thế, hoặc đánh mất bản thân trong cơn nghiện ngập. Nói cách khác, khi một đứa trẻ bước vào tuổi trưởng thành với một người mẹ mạnh mẽ, anh ta sẽ không tìm cách phát triển sự độc lập và phát triển ý thức của mình”

Giải pháp:

Người đàn ông phải hiểu rõ về các archetypes lẫn các shadows tương ứng của trẻ trâu và người trưởng thành (Nguồn 9 và nguồn 10). Mỗi người phải tự xác định cách riêng cho mình, nhưng một khi đã ý thức thì mình có thể chủ động manipulate môi trường để nâng cấp archetypes:

King : Dấn thân vào vị trí lãnh đạo, thiết lập trật tự cho một nhóm người nào đó như team, gia đình và thúc đẩy sự phát triển tích cực trong “cộng đồng” của mình

Warrior : Tập phong thái tự tin, mạnh mẽ, quyết đoán trong hành động và lời nói. Nên đi tập võ hoặc mấy môn thể thao nào có tính hiếu chiến. Năng tập gym và các môn resistance training để tăng testosterone.

Magician : đọc sách, học hỏi, chia sẻ và tìm hiểu về phân tâm học.

Lover : hòa mình với thiên nhiên, tận hưởng cuộc sống, có người yêu.

Đồng thời, “Lấy chồng xem giống, lấy vợ xem tông” ! Ông bà ta nói chớ có sai, hãy tỉnh táo khi chọn vợ, chọn chồng.

2. Giúp tính cách của một người trở nên vẹn toàn thông qua quá trình Thành Toàn Tự Ngã

Thành Toàn Tự Ngã (individuation) là quá trình mà Jung tin là cần thiết cho một tính cách hoạt động khoẻ mạnh. Bạn có thể khám phá những phần mà Carl Jung xem là quan trọng của tính cách: Persona, Shadow, Anima/animus, Self trong nguồn 7 và 8. Có thể xem Archetypes là các cấu trúc nhận thức đã được tiến hoá, ảnh hưởng đến cảm xúc, suy nghĩ và hành vi. Archetypes cung cấp cấu trúc cho những phần khác nhau của tâm thức và tâm thức hoạt động tốt nhất khi có sự cân bằng hài hoà giữa các phần này. Kết quả là bạn trở nên thông minh hơn, đầu óc sáng suốt hơn, có cá tính và đậm bản sắc cá nhân hơn. Theo Jung, không may là chỉ có ít người đạt được điều đó.

Nguyên mẫu “The Shadow” hay tính cách bóng tối của con người :

Bước đầu tiên của quá trình này là sự nhận thức và liên hợp với nhân cách bóng tối (nguồn 11 và 12). Tất cả chúng ta ai cũng có cái bóng, là nơi chứa những đặc điểm tính cách bị đè nén do không phù hợp với quy chuẩn đạo đức xã hội như “nhiều chuyện, tọc mạch”. Việc kìm nén Shadow và sống ngày qua ngày với chiếc mặt nạ đạo đức giả (Persona) sẽ dẫn tới nguy cơ bị “Bục” Shadow, như trường hợp các thanh niên nice guys giết người không gớm tay dù ngày thường hiền lành nhút nhát. Cũng phải nói luôn rằng the Shadow không hẳn là xấu xa, nó còn chứa những hạt giống cần được khai thác để vẹn toàn hóa tính cách. Khi gặp ai đó có những đặc điểm tương tự ngoài đời, The Shadow sẽ phóng chiếu lên họ và chúng ta sẽ cảm thấy khó chịu mãnh liệt với kẻ đó. Mục đích của The Shadow cũng giống anima, là cố gắng liên lạc với khổ chủ thông qua cơ chế phóng chiếu, giúp khổ chủ nhìn nhận và tổ lái cách sống để khai thác năng lượng ẩn tàng. Trong trường hợp này, để khai thác xu hướng “nhiều chuyện, tọc mạch” ẩn tàng trong The Shadow, khổ chủ nên học cách ăn nói tự tin, quả quyết hơn và nói ra những gì mình nghĩ thường xuyên hơn. Cách nhìn nhận The Shadow được đề cập ở nguồn 5.

Nguyên mẫu “Anima/animus”, nguyên mẫu trái giới tính trong tâm thức con người:

Anima là tính-nữ thiểu số, ẩn tàng bên trong tâm thức người đàn ông, còn được gọi là ẩn-nữ hay linh-âm. Anima là một sự nhân cách hóa của tất cả các khuynh hướng tâm lý nữ tính trong tâm thức của một người đàn ông, chẳng hạn như cảm xúc và tâm trạng mơ hồ. Jung cũng suy đoán rằng anima và animus nhân cách hóa các gen nữ tính hoặc nam tính thiểu số trong chúng ta. (nguồn 14). Nguyên mẫu này có tác dụng như một chiếc cầu nối giữa ý thức và vô thức tập thể, bảo vệ bản ngã trước những nội dung mạnh mẽ thỉnh thoảng trồi lên từ vô thức, đồng thời điều hướng và khuấy động cuộc đời một người khi cần thiết. VD: khi muốn khuấy động và kích hoạt năng lượng sáng tạo “nghệ sĩ” vốn chưa được khổ chủ khai thác đúng cách, anima sẽ phóng chiếu lên một cô họa sĩ và khổ chủ sẽ bị crush, tình yêu sét đánh cô này ngay lập tức dù một trong hai đã có gia đình êm ấm. Đó là mà archetype này có thể “liên lạc” được với khổ chủ. Người hiểu đúng sẽ bắt đầu các hoạt động mới liên quan đến nghệ thuật như vẽ tranh, đồ họa, thiết kế… Người hiểu sai sẽ phá nát gia đình và chạy theo tiếng sét tình ái. Tương tự với nguyên mẫu Animus ẩn tàng trong vô thức của nữ giới. Muốn tìm hiểu đậm sâu về anima/animus và cách liên hợp thì mời bạn đọc sách “người bạn vô hình”, nguồn 13.

Nguyên mẫu “The Self” hay còn gọi là Tự Ngã:

Đây là archetype biểu trưng cho sự toàn vẹn hóa trong tính cách, khi một cá nhân đã ý thức và liên hợp được The Shadow và Anima/animus. The Self sẽ phóng chiếu lên bất cứ thứ gì ngoài đời thật (lẫn trong mơ) mang tính chất bộ tứ (chia làm 4-8-12 phần bằng nhau), có hình tròn và thường chứa hình vuông bên trong như Mandala. Ngoài ra, còn có các motif khác như ông già thông thái, tree of life, đài phun nước của sự sống, trục vũ trụ và những thứ có tính chất cân bằng (nguồn 8). Trong một số trường hợp, The Self trong người già có thể phóng chiếu lên một người trẻ khỏe cùng giới khác để nhắc nhở về mặt trẻ trung vĩnh cửu của The Self và ngược lại, từ người trẻ lên người già, để thiện hiện mặt uy quyền, nghiêm túc, đứng đắn (bài 09 trong nguồn 13). Mục đích phóng chiếu là để nhắc nhở khổ chủ thay đổi phong cách sống để phù hợp với các đặc tính của The Self. Một khi nhận diện được The Self archetype, bạn sẽ bắt đầu quá trình Thành Toàn Tự Ngã.

Ngoài cơ chế phóng chiếu ra ngoài đời thật, thì các archetypes còn thể hiện trong những giấc mơ. Anima sẽ hóa thân thành một hoặc nhiều nữ nhân vật trong mơ, the shadow sẽ hóa thân thành nhân vật phản diện, ác ôn, một hành lang tối… Tuy nhiên, chúng thường được biểu hiện bằng ngôn ngữ biểu tượng nên cần có kiến thức phân tích giấc mơ mới lý giải được. Ví dụ, trong giấc mơ bạn thấy một con mụ ghê tởm đang chì chiết bạn, thì bạn phải hiểu đó chính là mặt xấu của nguyên mẫu anima, muốn khuấy động và muốn bạn thay đổi cách sống.

3. Giúp gìn giữ hôn nhân:

“Vô thức có thể biến bạn thành thằng ngu với tốc độ bàn thờ” – Carl Jung
“Cho đến khi bạn ý thức về (sự tồn tại của) vô thức, nó sẽ điều khiển cuộc đời bạn và bạn gọi đó là số phận” – Carl Jung

Trích đoạn trong sách “Người Bạn Vô Hình” :

“Eleanor, một cô gái trạc tuổi 25, đến nhờ tư vấn vì người chồng đã bỏ cô theo nhân tình. Cô hơi phì nhiêu nhưng quyến rũ và đã kết hôn được bảy năm. Chồng cô ta luôn bận rộn xa nhà trên những chuyến đi biển và hắn ta đã viết thư cho cô, kể rằng hắn sẽ không về nữa mà sẽ ở lại với tình nhân ở một quốc gia khác, người mà hắn luôn thầm yêu. Trong bảy năm trời, người chồng kể với cô rằng hắn chỉ nghĩ về cô Tuesday đó và sẽ tìm mọi cách gặp ả, cho dù có phải bỏ vợ. Hắn nói với Elenor rằng hắn chỉ thích cô thôi chứ yêu đường gì, yêu là yêu cô Tuesday kia kìa mặc dù cô đó đã có gia đình và nhiều đứa con. Ông chồng đã thành công trong việc tìm ra cô đào đó và thuyết phục ả bỏ chồng để đến với hắn. Có lẽ 2 vợ chồng kia cũng hục hặc, hoặc cô Tuesday này cảm kích khi một người đàn ông từ một đất nước xa lạ, đã kết hôn bảy năm trời mà vẫn chịu khó lặn lội tìm và ngỏ lời với cô. Trong khi đó, Eleanor đã chịu đựng quá đủ. Dù đau xót và sốc, Eleanor gom đủ quyết tâm để bước tiếp cuộc sống không cần chồng, đặc biệt khi mối quan hệ tình cảm chồng dành cho cô quá nông cạn. Cả hai chưa có con chung và cô mạnh dạn đòi li hôn. Mối quan hệ mới giữa chồng Eleanor và cô nhân tình chỉ tồn tại được mười một tuần. Chồng cô lại viết cho cô, giải thích rằng hắn bị “mờ mắt” nhưng Eleanor quyết tâm phủi đít ra đi. Câu chuyện này là một trường hợp kinh điển của sự phóng chiếu anima. Người phụ nữ mà chồng Eleanor mơ thấy bấy lâu thực ra không phải là cô Tuesday bằng xương bằng thịt mà ông ta ăn nằm trong mười một tuần, mà là hình ảnh mạnh mẽ của anima trong tâm thức hắn. Xui thay, hắn chỉ có thể biết về linh hồn hắn thông qua cơ chế phóng chiếu và rõ ràng là hắn thiếu kiến thức phân tâm học và sự trưởng thành trong đạo đức khi xem hôn nhân chả bằng một cuộc phiêu lưu tình ái và khao khát được kích hoạt bởi anima. Nếu có thể làm khác đi, hắn có thể nhận ra rằng anima, hình ảnh của linh hồn hắn, đang cố gắng liên lạc với khổ chủ thông qua fantasy tình ái với người phụ nữ xa lạ kia. Fantasy đó thực ra là phương tiện để anima chu du lên phần ý thức của hắn ta.

Tiếp đến là một câu chuyện khác. Jane li hôn được một năm và đã có một cháu. Có vẻ như Jane đã yêu chồng cô ta nhiều, nhưng lại phải lòng một người đàn ông khác. Rõ ràng, ông Tuesday này cũng yêu Jane và cả hai đều lên kế hoạch dump gia đình hiện tại và đến với nhau. Jane li hôn trước và chờ đợi nhân tình, nhưng kế hoạch fail vãi chưởng. Lão ta cũng li dị vợ nhưng lại cưới một phụ nữ khác không phải Jane. Sau đó, Jane lẻ loi một mình và bị trầm cảm. Không có chồng nâng đỡ, cô phải làm làm thư ký, một công việc mà cô cực ghét. Khi được hỏi cô muốn làm gì thì cô trả lời một cách tội lỗi rằng cô chỉ muốn làm một người vợ và người mẹ. Thật buồn, vì bây giờ cô ta không còn chồng và phải làm việc cả ngày thay vì xây dựng một gia đình hạnh phúc.

Jane đã kể lại nhiều giấc mơ mà trong đó người đàn ông mà cô cảm nắng, đã đến với cô như tình nhân. Do thiếu kiến thức về phân tâm học, cô đã làm theo y hệt những giấc mơ đó, xem chúng như sự nhân cách hóa của mối quan hệ ngoài luồng. Khi làm như vậy, Jane đã bỏ lỡ ý nghĩa tâm lý ẩn tàng, bởi vì người đàn ông trong giấc mơ của Jane có thể được hiểu là animus sáng tạo của cô, sự nhân cách hóa của năng lực sáng tạo đang muốn hòa nhập cùng cô. Trong mơ, sự hợp nhất về tình dục (se xual union, hẹn hò, gặp gỡ, xxx) thường thể hiện xu hướng của vài phần trong vô thức muốn liên hợp với ý thức. Nếu hiểu đúng, Jane đã nhận ra rằng năng lượng sáng tạo trong cô đã thức giấc, sự phóng chiếu animus của cô lên người đàn ông khác được giải quyết ổn thỏa và đời cô đã khá hơn. Đáng tiếc là Jane đã răm rắp làm theo những gì vô thức bày vẽ thay vì ý thức, để đến với người đàn ông mang hình ảnh phóng chiếu animus của cô và cuối cùng cô kết thúc game trong thảm họa. Nếu hiểu đúng, cô đã biết mình có tiềm năng sáng tạo và bắt đầu quá trình nâng cấp bản thân (self-actualizatoion). Cũng may là cô ấy còn trẻ và hi vọng là đời sẽ cho cô thêm cơ hội !”

II. Phân tích Stoicism.

Sau cái chết của Socrates, triết học dựa trên nền tảng của ông bị phân mảnh thành ba nhánh lớn là: Epicureanism, Skepticism và Stoicism. Trong số đó, Stoicism là thành tựu lớn và đến được gần nhất với triết lý của Socrates dù nó thiếu mất tính thơ vần. Đây là một trường phái triết học rất thực tế mà bạn có thể áp dụng ngay vào đời thực. Hãy đọc qua bốn Đức Hạnh (Virtues) của Stoicism trong nguồn 15 để hiểu rõ về cốt lõi của nó. Ngoài ra, nguồn 17 là bài giảng siêu hay về Stoicism bởi Michael Sugrue, một trong các giáo sư đầu ngành về triết học, nếu bạn muốn tìm hiểu về lịch sử hình thành và các giá trị cốt lõi.

Đừng để người khác vì mục đích dắt mũi mà dùng Stoicism biến bạn thành người dửng dưng, sống vật vờ bàng quan với xã hội, nói với bạn rằng “theo Stoic thì phải thế này, không như thế kia” ! No ! Bạn phải hiểu Stoicism là một lối sống, hướng bạn tập trung năng lượng vào giải quyết những việc cần làm trong vai trò của mình (bác sĩ, chiến binh, vua chúa…) và bỏ qua những thứ ngoại cảnh tản mát năng lượng của bạn.

Hãy như Đại Đế Marcus Aurelius, viết học thuyết đạo đức ngập sách nhưng vẫn làm tốt vai trò của mình là tòng quân đập tanh bành giặc German. Ông có nghĩ về “đạo đức” mà dĩ hòa vi quý, thế giới bình đẳng bác ái mà tha cho giặc đang chực chờ ở biên giới không ? KHÔNG !

“Trong Mặt dầy tâm đen gọi là Dharma. Dharma của 1 chiến sỹ là giết người giết kẻ thù, Dharma của bác sỹ là cứu người bất kể đó là ai. Dù 2 việc đó trái ngược nhau nhưng đều đúng. Đó là bổn phận của mỗi người. Chiến binh từ chối giết người, bác sỹ từ chối cứu người.. đều vứt hết” – Khai Hoang

“Một người vô hại không là người tốt. Một người tốt là người nguy hiểm nhưng có thể kiểm soát được cái sự nguy hiểm đó” – Jordan Peterson

Đừng sống như nice guy rồi chả làm được cái gì ra hồn mà hãy làm một thằng đàn ông mạnh mẽ, chính trực và không từ bỏ vai trò của mình trong bất cứ tình huống nào.

Dưới đây là bài viết của Duy Huynh giới thiệu về Stoicism (nguồn 16)

“Cốt lõi của stoicism là “living according to nature” ( sống dựa theo nature, Nature ở đây không thể dịch là tự nhiên ) và dù ở bất kì đâu miễn là có nature bạn có thể sống dựa trên nó ( as long as there is a nature ).

Sống dựa theo nature nghĩa là bạn phải làm tất cả những gì trong khả năng của bạn một cách tốt nhất thành thật nhất , chấp nhận mọi outcome , kết quả có thể xảy ra , chấp nhận những gì xấu nhất và tiếp tục sống tận lực với khả năng của bạn , ignore đi những gì bạn không thể kiểm soát được. Để ví dụ dễ hiểu mình sẽ nói về 3 con người được gọi là bậc thầy của lối sống stoic : Seneca một thương nhân cực kì giàu có , Marcus Aurelius vị đại đế quyền lực nhất của đế chế la mã và Epictetus nô lệ .

Sống dựa theo nature nói thì dễ nhưng làm rất khó, nhất là đối với những người như Marcus Aurelius , đại đế là vị vua trung ương có thể ra lệnh cho tất cả tướng lĩnh và lãnh chúa , có thể giết bất cứ người nào trái ý mình, có thể ngủ với bất kì người phụ nữ nào ông ta muốn . Nhưng ông ta lại xem quyền lực của mình như một chứng bệnh ( condition), mà người mắc chứng này khi muốn rượu ngon và gái có thể chỉ cần hô một tiếng là có rượu ngon và gái đẹp cung cấp đến hết đời. Đối với người bình thường có thể hưởng thụ như vậy là cực kì sung sướng nhưng đối với ông ta thì đó là thảm hoạ , vì ông ta cần phải điều hành cả một đế chế . Còn phải điều quân đánh giặc german bên ngoài.

Người thứ hai sống theo lối sống stoic là Seneca . Ông ta nổi tiếng với tác phẩm cơn giận của Seneca . Một lần đi dự tiệc ở nhà một quý tộc ông và nhiều người xunh quanh chứng kiến một nô lệ làm rơi bình sứ yêu quý của vị quý tộc ấy , ông ta đả trả 40 kí vàng và nhiều nô lệ để có nó , khi bình bị vỡ ông quý tộc nổi trận lôi đình ra lệnh vừa quất roi vừa nướng tên nô lệ tới chết. Khi nhìn thấy cảnh đó thì ông ta suy nghĩ về nguồn gốc của cơn giận và kết luận rằng vị quý tộc nổi trận lôi đình vì ông ta nghĩ rằng ông ta sống trong một thế giới mà bình sứ không có khả năng vỡ . Ở đây cần nói nhiều về việc chấp nhận những sự kiện xảy ra chung quanh mình , chúng ta có thể chấp nhận bão lớn đánh vào thành phố vì chúng ta chấp nhận và có chuẩn bị trước nhưng lại nổi giận khi trời mưa đột xuất . Chúng ta bực mình khi bị kẹt xe cứ như thể việc kẹt xe ở một thành phố lớn cho diễn ra bao giờ . Chúng ta nổi nóng khi gặp một em ninja lái xe trái luật quẹt vào xe của chúng ta cứ như thể loại con gái như thế không tồn tại. Marcus Aurelius cũng từng ghi giả sử thuộc hạ toàn ngu như lợn thì bạn làm gì được chúng , tướng tài của bạn bị hôi nách bốc mùi vài chục mét thì bạn có thể làm gì họ , chả lẽ cắt chức hết ?

Người thứ ba là Epictetus nô lệ . Ông ta chỉ ra rằng nếu không sống theo nature thì người ở tầng lớp thấp cũng dễ dàng truỵ lạc . Không có rượu ngon thì có thể tìm rễ cây và thảo dược gây nghiện , không có gái đẹp thì có thể thủ dâm . Nhưng nô lệ mà không làm tròn trách nhiệm vẫn bị chủ phạt đánh , dù scale nhỏ hơn hai người kia nhưng vẫn bị thiệt hại nặng . Ông cho rằng nếu không thể kiểm soát được những gì eternal (bên ngoài ) thì mình ráng tận sức làm những mình có thể làm để thành một nô lệ tốt nhất . Tuy tầng lớp khác nhau nhưng về triết học thì người ta đánh giá Epictetus ngang hàng với vị đại đế Marcus Aurelius”

__________________________________________
Các nguồn :

Nguồn 1: Bài nhập môn về Jungian Psychology
Nguồn 2: Bản đồ tâm thức con người
Nguồn 3: Định nghĩa về Archetype, tiếng Việt gọi là Nguyên Mẫu hoặc Cổ Mẫu
Nguồn 4: Định nghĩa của Carl Jung về Anima và Animus archetype
Nguồn 5: Định nghĩa về The Shadow archetype hay tính cách bóng tối ẩn tàng trong vô thức.
Nguồn 6: Carl Jung và tâm lý những người lớn không chịu trưởng thành

Nguồn 7: Quá trình thành toàn tự ngã
Nguồn 8: Quá trình thành toàn tự ngã và các archetypes chính

Nguồn 9 : King, Warrior, Magician, Lover
Nguồn 10: King, Warrior, Magician, Lover bản dịch tiếng Việt 

Nguồn 11: liên hợp tính cách bóng tối
Nguồn 12: định nghĩa tính cách bóng tối
Nguồn 13: Sách “Người Bạn Vô Hình”
Nguồn 14: Hiện tượng đàn ông hành xử như đàn bà
Nguồn 15: Bốn đức hạnh chủ nghĩa Khắc Kỷ Stoicism
Nguồn 16: Duy Huynh giới thiệu Stoicism
Nguồn 17 : Bài giảng rất hay về Stoicism.
Nguồn 18: Sách Stoicism tiếng Việt và tiếng Anh

🌞 Trang web về Chủ Nghĩa Khắc Kỷ Stoicism

MENU TẤT CẢ BÀI VIẾT CỦA TRANG “NGƯỜI BẠN VÔ HÌNH” TRÊN FACEBOOK
( nên share/save lại)

_______________
Nguồn : Người Bạn Vô Hình

Related Articles

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button
Close